چرا باید تقلید کنیم؟

سیره و روش عقلا در امور مختلف به ویژه برای حل مشکلات و مسائل روزمره زندگی خودشان چنین است که به افرادی که بهتر می دانند مراجعه می کنند و حال آنکه قطعا مسأله ای مهمتر از این که حکم خدا چیست پیدا نمی شود؛ بنابراین باید به کسانی که می توانند حکم الله را تشخیص دهند مراجعه کرد.

مسئله تقلید از مباحث مهم برای شیعیان است که از سال های گذشته تاکنون، اشکالات و شبهاتی پیرامون این موضوع مطرح شده است؛ به همین منظور در شماره های متعدد، نکاتی خلاصه و مفید پیرامون این بحث ارائه خواهیم داد.

* احکام تقلید
- مسلّم است که خدای متعال از ما تکالیفی خواسته است؛ از کجا بفهمیم تکلیف ما چیست؟
عقیدۀ مسلمان به اصول دین باید از روى دلیل باشد، ولى در احکام غیرضرورى دین باید یا مجتهد باشد که بتواند احکام را از روى دلیل به دست آورد، یا از مجتهد تقلید کند؛ یعنى به دستور او رفتار نماید، یا از راه احتیاط طورى به وظیفۀ خود عمل نماید که یقین کند تکلیف خود را انجام داده است،

مثلًا اگر عدّه ‌اى از مجتهدین عملى را حرام مى ‌دانند و عدّۀ دیگر مى ‌گویند حرام نیست، آن عمل را انجام ندهد و اگر عملى را بعضى واجب و بعضى مستحبّ مى ‌دانند، آن را به جا آورد؛ پس کسانى که مجتهد نیستند و نمى ‌توانند به احتیاط عمل کنند، واجب است از مجتهد تقلید نمایند. توضیح المسائل امام علیه الرحمه مسئله 1-

- تقلید به چه معناست؟
رجوع نمودن جاهل به عالم را تقلید گویند. ( موسوعه آیه الله خوئی ج1 ص67

- چرا باید تقلید کرد؟
روشن است یک مسلمان عاقل برای کارهای خود نیاز به دلیل دارد و روشن ترین ادله عبارتند از:
1- قرآن 2- سنت و روایات معصومین علیهم السلام 3- دلیل عقل 4- سیره و روش عقلا

1- قرآن دستور می دهد: فَاسْأَلُوا أَهْلَ الذِّکْرِ إِنْ کُنْتُمْ لاَ تَعْلَمُونَ/ پس اگر نمى‏ دانید از اهل ذکر (یعنى علما و دانشمندان هر امت) سؤال کنید ( انبیاء 7 و نحل‏ / 43)

2- همواره ائمه طاهرین علیهم السّلام شاگردانى تربیت مى ‌کردند و به أطراف مى فرستادند و نیز پیوسته افرادی مى آمدند و از آن بزرگواران تعلیم مى ‌گرفتند و به اوطان خود بر مى‌ گشتند و مشغول تدریس و تعلیم و حکومت و قضاء در بین مردم مى ‌شدند و شیعیان برای پاسخ مسائل خود به آنان مراجعه مى ‌کردند.

یونس بن عبد الرّحمَن که از بزرگان أصحاب ائمه است، در مسجد کوفه مى ‌نشست و مردم مى ‌آمدند و مَسائلشان را سؤال مى ‌کردند، و او هم فتوى مى ‌داد و در بین مردم فصل خصومت مى ‌کرد.

از حضرت امام رضا علیه السلام سؤال شد: اَ یُونُسُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ ثِقَةٌ ءَاخُذُ عَنْهُ ما احتاج الیه من مَعَالِمَ دِینِى؟ قَالَ: نَعَمْ/ «آیا یونس بن عبد الرّحمن، ثقه‌ است؟ من از او معالم دینم را أخذ کنم؟ حضرت فرمودند: بله، معالم دین را از او أخذ کن.» در حالى که حضرت در مدینه بودند و یونس در کوفه بود.

نکته آنکه: دسترسى به خودِ إمام معصوم در دوره حضور معصوم هم براى همۀ مردم مَیسور نبود و به دلائل گوناگون نمی توانستند سؤالات خود را از شخص امام بپرسند و هم اکنون هم زمان غیبت است و حضرت إمام زمان علیه السلام غائب هستند.

به عنوان نمونه حضرت صادق علیه السّلام د رجامعه حضور داشتند و لکن أوّلًا حضرت در مدینه بودند و مردم شهرهاى دیگر که از مدینه منقطع بودند دسترسى به آن حضرت نداشتند که در جزئى‌ ترین مسأله به آن حضرت مراجعه کنند. أفرادى که در کوفه، شام، مکّه و یا در سائر شهرها بودند، دسترسى به إمام صادق علیه السّلام نداشتند و حتّى در خود مدینه تمام أفراد به ایشان دسترسى نداشتند که هر مرد و هر زنى در جزئى‌ ترین مسأله به خدمت ایشان رفته و از حضرت سؤال کند، این طرز فراگیرى أصلًا غیر قابل إمکان بود‌.

ثانیا اینکه آن حضرات غالباً در تقیّه و خوف و تحت نظر دولت بودند، و کسى نمى‌ توانست با آنها ملاقات کند. بنابراین جهات، خود آن بزرگواران مى ‌گفتند که أصلًا نزد ما نیایید و به ما مراجعه نکنید! بلکه نزد رُوات أحادیث ما و آنها که در حلال و حرام ما نظر مى ‌کنند بروید؛ و آنها را میان خود حَکَم قرار بدهید؛ حکم آنها حکم ماست. ولایت فقیه در حکومت اسلام، ج‌1، ص: 85‌

3- عقل میگوید مخالفت با حکم خدای متعال استحقاق عقوبت را در پی خواهد داشت و از باب دفع ضرر محتمل و اینکه امان از عقاب باشی یا باید خودت عالم شوی (مجتهد)، یا باید رجوع به عالم کنی (تقلید) ویا احتیاط نمایی (موسوعه آیه الله خویی ج1 ص2)

4- سیره و روش عقلا در امور مختلف به ویژه برای حل مشکلات و مسائل روز مره زندگی خودشان چنین است که به افرادی که بهتر می دانند مراجعه می کنند و حال آنکه قطعا مسأله ای مهمتر از این که حکم خدا چیست پیدا نمی شود؛ بنابراین باید به کسانی که می توانند حکم الله را تشخیص دهند مراجعه کرد .

نتیجه آنکه: به دلیل 1- قرآن 2- سنت و روایات معصومین علیهم السلام 3- دلیل عقل 4- سیره و روش عقلا ،‌ باید تقلید کرد .


منبع: خبرگزاری رسمی حوزه