بگذارید مطبوعات فکر کنند تا مسیر بالندگی خود را بیابند

شفقنا رسانه-سمیرا بختیار :ین روزها برخی از روزنامه‌ها به دلیل شرایط اقتصادی کشور حال خوبی ندارند و همین مسئله باعث شده که معیشت برای مطبوعات در وضعیت سختی قرار بگیرد. چندی پیش روزنامه همبستگی به خاطر مشکلات مالی انتشار این روزنامه را متوقف کرد. البته روزنامه‌های دیگر هم از این موضوع مستثنی نبودند ،روزنامه هفت صبح قیمت خود را در تهران و استان البرز دو برابر کرد،روزنامه شرق بخش اشتراک خود را تعطیل کرد ، روزنامه آفتاب یزد نیز یک آگهی به همراه شماره کارت و شماره‌حساب برای جمع‌آوری کمک‌های مردمی در این روزنامه منتشر کرده است. اما راه‌حل تأمین حقوق مادی و معیشتی مطبوعات و روزنامه‌نگاران چیست؟

علی دهقان سردبیر روزنامه «همدلی» با تشبیه مطبوعات به صنعت به شفقنا رسانه می گوید: مطبوعات را به شکل صنعت می‌بینم، چون صنعت خاصیت مولد و ایجاد پویایی دارد و در واقع چون می تواند به یک سری از ساختارها در جامعه شکل دهد ،از این منظر با صنعت مشترک است. صنعت هم ساختارهای اجتماعی را به لحاظ استفاده از یک سری محصولات که در داخل کشور خلق می‌شوند می‌تواند شکل و جهت خاصی بدهد و شغل مولد ایجاد کند، مطبوعات هم چنین خصلتی دارد. از این منظر مطبوعات اگر مثل صنعت بتوانند درمحیطی فعالیت کنند که آن محیط آماده و پذیرای فعالیت مطبوعات باشد مطمئناً هیچ نیازی به دولت نخواهند داشت. در واقع می‌توانند گلیم خود را از آب بیرون بکشند و هیچ نیازی هم به مسائل مادی نداشته باشند.

او ادامه می دهد: صنعت گران ما هم اگر در حوزه‌ای فعالیت کنند که آن فضای توسعه یا فضای اقتصادی موجود ضد صنعت شکل نگیرد و یک اقتصاد پولی و تجاری سفت و سخت بر صنعت نسازد مطمئناً صنعت گران و تولیدکننده‌های ما هیچ نیازی به حاکمیت ندارند و می‌توانند روی پای خودشان بایستند و با این هزینه ی سرسام آور تولید و ساخت محصول صنعتی به نوعی می‌توانند غلبه کنند. من فکر می‌کنم اینجا وضعیت ما شبیه آنهاست.

تا جایی که توانستیم بر رسانه ها تاختیم

دهقان با اشاره به موانع بر سر راه مطبوعات می گوید: من مخالف این هستم که چون مردم روزنامه نمی‌خوانند آن را دلیلی بر افت شرایط اقتصادی مطبوعات عنوان می کنند. اگر اجازه می‌دادیم ،رسانه‌ها و مطبوعات ما و در کل ساختار ارتباطی که بین رسانه‌ها و مردم شکل می‌گیرد، بالنده شود مطمئناً محصولی تولید می‌شود که مردم خیلی خوب از آن استقبال می‌کردند و به آن نگاه می‌کردند و این خودش بار خیلی بزرگی را از روی دوش اقتصاد مطبوعات برمی داشت.

او انتقاد می کند: اما تا آنجایی که توانستیم در چندین سال گذشته بر مطبوعات و رسانه ها و کار کرد اصلی آنها تاختیم و از آنها اشکال فشلی بوجود آوردیم که اصلاً دلیل ندارد، مردم به آنها حتی وقفه‌ای نگاه کنند و آنها را بخوانند. به نظرم مردم اگر روزنامه می‌خوانند. ، سراغ رسانه‌های داخلی می‌آیند حماسه به خرج می‌دهند، همانطور که کالای داخلی مصرف می‌کنند حماسه به خرج می‌دهند. چون گاهی اوقات آنقدر کالاهای داخلی مثل خودروی ما معضل کیفیت دارند که یا مردم مجبور هستند یا حماسه به خرج می‌دهند، در صورتی که تولیدکننده‌های ما توانایی بسیار زیادی دارند. اما چون در یک محیط اقتصادی حضور داشتند که ضد تولید بوده وضعیت به این شکل بوجود آمده است. رسانه‌های ما هم چون در محیطی بودند که این محیط در مقابل شکل گرفتن رسانه‌های پویا انسداد ایجاد می‌کرده ، این جدایی بین آنها و جامعه بوجود آمده و منابع درآمدی آنان ضعیف شده و دچار چنین وضعی شدند.

این سردبیر با انتقاد از حمایت دولت از رسانه ها می گوید: کاش ما به این بلوغ اجتماعی می‌رسیدیم و اجازه می دادیم رسانه های ما شکل کامل، رسا و پویایی پیدا کند و مطمئناً امروز نیاز نداشتیم که بگوییم دولت حمایت کند تا مطبوعات زنده بمانند. اما چاره‌ای نداریم و امروز باید از این مسئله حرف بزنیم.

به خاطر فروش سی درصدی خوشحالیم

دهقان با رویکرد توسعه ای به مطبوعات در جامعه بیان می کند: ما می دانیم اهالی مطبوعات برای تولید مطلب فکر می‌کنند در واقع از اتفاقاتی که در جامعه می‌افتد، از تعاملاتی که در جامعه هست، مطالب و محتوایی تولید می‌کنند که می‌تواند نجات بخش توسعه ی یک کشور باشد. حال مسیر این بالندگی مسدود شده و ما امروز شاهد رسانه هایی هستیم که حتی نمی‌توانند در حد این که توانایی دارند رسانه هایی را تولید کنند که به لحاظ کیفیت خریداری بشود و از طرفی دیگر منابعی که می تواند برای مطبوعات تولید درآمد بکند و با خیال راحت به اینها آگهی بدهند، وجود ندارد. برای همین وضعیت ما به این شکل شده است. من مشکل اصلی را در جایی می‌بینم که مسیر بالندگی و تکامل مطبوعات را کور کرد، و ما امروز به جایی رسیدیم که اگر یک روزنامه‌ای دو هزار تیراژ داشته باشد ۷۰ درصد آن هم برگشت بخورد، به خاطر آن سی درصد خوشحال هستند که فروش می‌رود.

این روزها صحبت از مرگ تدریجی مطبوعات به خاطر افزایش قیمت ها به خصوص کاغذ است .آیا این دلیل می تواند باعث تعطیلی روزنامه ها شود؟دهقان پاسخ می دهد: مطمئناً افزایش قیمت کاغذ، و هرچیزی که هزینه ی تولید را بالا ببرد می‌تواند در ارائه ی محصول مشکل ایجاد بکند. این طبیعی است. تورم تولید در هر فعالیتی اگر افزایش پیدا کند، مشکلاتی را بوجود می‌آورد وباعث می‌شود که تولید امر گرانی بشود، تولید هم وقتی امر گرانی بشود در کیفیت مشکل ایجاد می‌کند.

او ادامه می دهد: اما باز هم تاکید می کنم که اگر رسانه هایی داشتیم که می‌توانستند نمای واقعی از یک رسانه باشند، یعنی به آنها اجازه داده می شد که نمای واقعی از یک رسانه باشند این افزایش قیمت‌ها به آن شکل برای این‌ها دردسر درست نمی‌کرد که بخواهند تعطیل بشوند، یا از ادامه ی حیات بیاستند. مطمئناً تأثیرات قیمتی بر کار آنها اثر گذار است ،اما تأثیر بر ادامه ی حیات آنها نداشت.

دهقان با توضیح درباره وابستگی روزنامه های دولتی و حاکمیتی بر ادامه حیات مطبوعات بیان می کند: شما می‌بینید روزنامه ای که وابستگی دولت یا وابستگی حاکمیتی دارد ، آن فرد در این شرایط زندگی می‌کند، او هم همین هزینه ی تولید را دارد، او هم همین تورم تولید و همین نرخ کاغذ و هزینه ی منابع انسانی را دارد، او هم هزینه هایی را دارد که نیروهای مستقل باید به آن متعهد باشند و با آن‌ها سر و کله بزنند، اما او به رغم مطالب بی کیفیتی که دارد می‌ایستد و ادامه ی حیات می‌دهد و در واقع می‌شود گفت که شما اصلاً خللی در کار او نمی‌بینید. اما رسانه ی مستقلی که شاید شکل تولید مطالبش خیلی بهتر، و با محتویات ژورنالیست همراه است ، نمی‌تواند ادامه حیات بدهد ، فقط به این خاطر که او وابستگی‌ای ندارد.

بگذارید مطبوعات کار کنند

او با اشاره به اوضاع روزنامه خود در این روزها می گوید:روزنامه ی همدلی ،همان ۱۲ صفحه را دارد، اما مثل بقیه ی روزنامه‌های مستقل به سختی ادامه ی حیات می‌دهد. حال تا آن حدی که اجازه دارد سعی می‌کند مثل بقیه ی رسانه‌ها مطالب تولیدی داشته باشد تا بتواند با مخاطب ارتباط برقرار کند اما خب به خاطر همین شرایط حاکم ،خیلی سخت است.

این سردبیر با پیشنهاد چند راهکار برای بهتر شدن وضع روزنامه ها تصریح می کند: وقتی شرایط اقتصادی کشور به نقطه‌ای می‌رسد که باید شرایط مقاومتی برای خودش در نظر بگیرید، اقتصاد مطمئناً اولویت بندی‌های مختلفی دارد که باید به آنها برسد. معتقدم که کالا یا صنایع فرهنگی جزء اولویت‌های خیلی مهم هستند. اما در این شرایط ارائه ی راهبرد خیلی می‌تواند سخت باشد. فکر می‌کنم بهترین کاری که می توان برای مطبوعات کرد این است که، بگذارند کار بکنند، بگذارند مطبوعات فکر کنند، در این صورت آنها خودشان مسیرشان را پیدا می‌کنند. هر پدیده ی تولیدی اگر اجازه داشته باشد که فکر بکند و در چارچوب قوانین و قواعد اجتماعی حاکم بر کشور، بتواند ایفای نقش کند و کارکردهای اصلی خود را پرورش بدهد و در اختیار جامعه بگذارد مطمئناً می‌تواند گلیم خودش را از آب بیرون بکشد و مطمئناً تبدیل به محصولی می‌شود که برای آن نیاز در جامعه وجود دارد. اما اگر شما اجازه نداشته باشید، آن چیزی باشید که باید باشید یا می‌توانید باشید مطمئناً احساس نیازی هم در جامعه برای شما وجود ندارد.