مرکز پژوهش‌های مجلس در گزارشی به تحلیل شاخص‌های بازار کار در فصل بهار امسال پرداخته است. تکیه اصلی این گزارش، آن‌گونه که بازوی پژوهشی قوه مقننه عنوان کرده «تحلیل کوتاه‌مدت» بازار کار بوده است. تحلیل مرکز پژوهش‌ها با اشاره به موضوع «جمعیت فعال» و مقایسه آن با سالهای گذشته آغاز می‌شود. مطابق تعریفی که مرکز آمار ایران ارایه کرده، «تمام افراد در سن کار یعنی جمعیت ۱۰ ساله و بیشتر که در تولید کالا و خدمات مشارکت داشته شاغل بوده‌اند یا قابلیت مشارکت داشته‌اند، جمعیت فعال اقتصادی محسوب می‌شوند.» مرکز پژوهش‌های مجلس با اشاره به این تعریف از «جمعیت فعال» گزارش داده که «جمعیت فعال کشور در ۳ سال گذشته، هر سال ۹۸۵ هزار نفر رشد کرده است.»
۵۳ درصد از این افراد نیز مردان و مابقی این جمعیت زنان بوده‌اند. اما در بهار امسال، جمعیت فعال ۴۳ هزار نفر نسبت به بهار سال ۹۷ کاهش پیدا کرده است. این در حالی است که افزایش جمعیت «در سن کار کشور» در این فصل نسبت به سالهای قبل رشد داشته است. با اینکه این گزارش اعتراف می‌کند که «ارایه تحلیلی دقیق از دلایل خروج افراد بیکار از بازار کار نیازمند دسترسی به داده‌های خام طرح آمارگیری نیروی کار است که این موضوع به دلیل عدم انتشار داده‌های خام به موقع از سوی مرکز آمار ایران، در حال حاضر امکان‌پذیر نیست.» اما نتیجه گرفته شده که «کاهش جمعیت فعال به دلیل خروج افراد از بازار کار رخ داده است.»
تغییر در جمعیت شاغلان
گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس در بخش دیگری به تعداد شاغلان کشور اشاره کرده است. مطابق این گزارش در ۳ سال منتهی به بهار سال گذشته ۷۲۳ هزار نفر شغل پیدا کرده‌اند. یعنی به طور میانگین سالانه ۲۴۱ هزار نفر در بازار کار شاغل شده‌اند. اما در بهار امسال نسبت به بهار سال گذشته ۳۲۱ هزار نفر به جمعیت شاغلان اضافه شده‌اند.
بخش تولیدی در صدر
در این گزارش عنوان شده که بالاترین میزان ورود شاغلان در حوزه صنعت و تولیدی بوده است. به نظر می‌رسد که پس از رکود فراگیر ۳ سالهای که در اقتصاد ایران ایجاد شده بود؛ بهار امسال، فرصتی را برای بخش‌های تولیدی فراهم کرده تا تعداد شاغلان بیشتری را جذب کنند. از رقم نزدیک به ۳۲۰ هزار نفر افزایش اشتغال رخ داده در بهار امسال، حدود ۱۱۶ هزار نفر در بخش کشاورزی، ۴۰ هزار نفر در بخش خدمات و ۱۶۸ هزار نفر در بخش صنعت بوده است. بخش زیادی از این اشتغال ایجاد شده نیز در مناطق شهری بوده است. آن‌گونه که در این گزارش تحلیل شده ۴۲۰ هزار نفر در مناطق شهری به شاغلان اضافه شده است. البته مرکز پژوهش‌های مجلس عنوان کرده که با توجه به در دست اجرا بودن قانون اشتغال روستایی، لازم است ارزیابی عملکرد این قانون در تحلیل‌های بعدی و اثر آن بر اشتغال روستاییان بررسی شود.
تغییر در جمعیت بیکار
طی ۳ سال منتهی به بهار سال گذشته به طور متوسط سالانه ۲۶۲ هزار نفر به جمعیت بیکار اضافه شده است. اما در بهار امسال نسبت به بهار سال گذشته، جمعیت بیکار ۳۶۵ هزار نفر کاهش داشته و جمعیت بیکار مردان ۲۲۷ هزار نفر و جمعیت بیکار زنان ۱۳۸ هزار نفر کاهش داشته است. همچنین جمعیت بیکار جوان ۲۴- ۱۵ ساله ۱۳۰ هزار نفر و بیکاری فارغ‌التحصیلان نیز ۲۰ هزار نفر کاهش را نشان می‌دهد.
شغل‌هایی که مردانه شد
مقایسه روند حرکتی جمعیت غیرفعال در بهار امسال و سال گذشته نکات جالبی را به دست می‌دهد که مهم‌ترین آن «مردانه شدن» شغل‌هاست. در ۳ ماهه ابتدایی امسال، جمعیت غیرفعال ۸۴۰ هزار نفر نسبت به فصل مشابه سال قبل افزایش داشته است؛ اما ۷۰ درصد این عدد مربوط به جمعیت غیرفعال زنان است.
در واقع با افزایش مشاغل متناسب با مردان، حضور زنان در بازار کار نیز در بهار امسال کاهش پیدا کرده است. این شاخص را می‌توان در متغیر «ترکیب شاغلان» به خوبی مشاهده کرد. مطابق گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس، در بهار امسال ۳۵۴ هزار نفر از کسانی که در بازار، کار «پیدا کرده‌اند» مردان بوده‌اند و جمعیت شاغلان زن ۳۲ هزار نفر کاهش پیدا کرده است. مهم‌ترین سیاست اشتغالزایی دولت در بهار امسال تبصره «الف» اجرای بند ۱۸ قانون بودجه سال ۱۳۹۷ کشور، اجرای قانون حمایت از توسعه و ایجاد اشتغال پایدار در مناطق روستایی و عشایری و پیشنهاد «سیاست‌ها و برنامه‌های اشتغالزایی و توسعه کارآفرینی در سال ۹۸» که توسط وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی اجرایی می‌شود.
