دبیر ستاد ملی جمعیت: حل مسئله جوانی جمعیت تنها با مشوق‌های اقتصادی محقق نمی‌شود

به گزارش بهداشت نیوز نشست کارگروه فرهنگ و هنر دبیرخانه ستاد ملی جمعیت با حضور مرضیه وحیددستجردی دبیر ستاد ملی جمعیت، محسن جوادی معاون امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سیدحامد برکاتی معاون برنامه ریزی، پایش و ارزیابی عملکرد دبیرخانه ستاد ملی جمعیت، رائد فریدزاده رئیس سازمان سینمایی، جمعی دیگر از مدیران دو مجموعه و نمایندگان دستگاه‌ها و نهادهای کشور به میزبانی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برگزار شد.

در ابتدای این نشست وحیددستجردی بر ضرورت هم‌افزایی دستگاه‌های فرهنگی برای تحقق سیاست‌های کلی جمعیت تأکید کرد.

وی با اشاره به تأکیدات مکرر رهبر شهید انقلاب و رئیس‌جمهور درباره اهمیت مسئله جمعیت، گفت: اجرای موفق سیاست‌های جمعیتی، نیازمند باور، عزم و همراهی همه دستگاه‌هاست و بدون مشارکت جدی بخش فرهنگ و هنر، تحقق اهداف این حوزه امکان‌پذیر نخواهد بود.

دبیر ستاد ملی جمعیت با تشریح وضعیت جمعیتی کشور، کاهش مستمر نرخ باروری، افزایش سن ازدواج و فرزندآوری و روند رو به رشد سالمندی را از مهم‌ترین چالش‌های پیش‌رو دانست و تصریح کرد: اگر روند کنونی ادامه یابد، کشور در دهه‌های آینده با کاهش شدید جمعیت و کمبود نیروی انسانی جوان و مولد مواجه خواهد شد.

وحیددستجردی با بیان اینکه حل مسئله جمعیت تنها با مشوق‌های اقتصادی محقق نمی‌شود، خاطرنشان کرد: نخستین و مهم‌ترین مؤلفه اثرگذار بر ازدواج و فرزندآوری، امید به آینده است؛ موضوعی که شکل‌گیری آن بیش از هر چیز به ظرفیت‌های فرهنگ، هنر و رسانه وابسته است.

وی با اشاره به اینکه خانواده‌های ایرانی به طور متوسط خواهان داشتن حدود Û².Ûµ فرزند هستند، افزود: فاصله میان این تمایل و واقعیت موجود، ناشی از موانعی است که باید با سیاست‌گذاری صحیح و اقدامات عملی برطرف شود و صرف توصیه و شعار، پاسخگوی این مسئله نیست.

دبیر ستاد ملی جمعیت همچنین از ظرفیت‌های گسترده وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در حوزه سینما، کتاب، رسانه، انیمیشن، مستند، بازی‌های رایانه‌ای، پویش‌های فرهنگی و آثار هنری به‌عنوان مهم‌ترین ابزارهای فرهنگ‌سازی در حوزه خانواده و فرزندآوری یاد کرد و خواستار بهره‌گیری هدفمند از این ظرفیت‌ها برای امیدآفرینی، ترویج ازدواج، تحکیم خانواده و اصلاح نگرش‌های اجتماعی شد.

وی در ادامه با معرفی طرح «Ú©Ø§Ø±Øª امید مادر»ØŒ این طرح را گامی در جهت تکریم مادران و حمایت از خانواده‌ها از بدو تولد فرزند دانست و گفت: حمایت‌های پایدار، ساده، بدون بروکراسی و مبتنی بر کرامت خانواده، می‌تواند نقش مؤثری در افزایش رضایت‌مندی و تشویق به فرزندآوری داشته باشد.

وحیددستجردی با قدردانی از همکاری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، بر اجرای مؤثر ماده Û²Û¸ قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت و استفاده گسترده از پیام و نشان «ÙØ±Ø²Ù†Ø¯Ø§Ù†ØŒ لذت زندگی» در تولیدات فرهنگی، رسانه‌ای و محصولات مختلف کشور تأکید کرد و ابراز امیدواری کرد همکاری‌های مشترک میان دبیرخانه ستاد ملی جمعیت و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بیش از پیش گسترش یابد.

حل چالش جمعیت نیازمند برنامه‌ریزی است

در ادامه این نشست، محسن جوادی، معاون فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، با تأکید بر اینکه مسئله جمعیت تنها با توصیه و شعار حل نخواهد شد، گفت: رویکرد علمی در کنار بهره‌گیری از ظرفیت‌های فرهنگ و هنر، مهم‌ترین مسیر برای مواجهه با این چالش ملی است.

وی با اشاره به فلسفه تشکیل کارگروه فرهنگ و هنر ستاد ملی جمعیت اظهار کرد: این کارگروه باید با شناسایی دقیق مسائل، تدوین برنامه‌های عملیاتی و استفاده از ابزارهای فرهنگی و هنری، به گره‌گشایی از مسائل حوزه جمعیت کمک کند.

به گفته وی، فرهنگ و هنر می‌توانند یافته‌های علمی را به گفتمان عمومی و رفتار اجتماعی تبدیل کنند.

جوادی با بیان اینکه فرهنگ یک امر جمعی است، افزود: تغییر نگرش جامعه نسبت به ازدواج، خانواده و فرزندآوری، نیازمند برنامه‌ریزی منسجم، ترویج مستمر و بهره‌گیری از ظرفیت‌های هنری است؛ چرا که هنر توانایی ایجاد مقبولیت اجتماعی و نهادینه‌سازی ارزش‌ها را دارد.

معاون فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی همچنین بر ضرورت عبور از رویکردهای صرفاً توصیه‌ای تأکید کرد و گفت: همان‌گونه که برای ترویج ارزش‌هایی مانند راستگویی، صرف توصیه کافی نیست و باید بسترهای تحقق آن فراهم شود، در حوزه ازدواج و فرزندآوری نیز باید برنامه‌های اجرایی و حمایت‌های مؤثر طراحی شود تا سیاست‌های جمعیتی به نتایج ملموس منجر شوند.

وی با تأکید بر نقش تسهیل‌گر دولت، تصریح کرد: رویکرد وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در این حوزه، حمایت از جریان‌های مردمی، شناسایی و تقویت ظرفیت‌های فرهنگی و هنری و ایجاد هم‌افزایی میان نهادهای مختلف است، نه تصدی‌گری مستقیم.

جوادی در بخش دیگری از سخنان خود بر ضرورت تقویت جایگاه کارگروه فرهنگ و هنر ستاد ملی جمعیت تأکید کرد و خواستار حضور فعال نمایندگان دستگاه‌های عضو، انسجام بیشتر فعالیت‌ها و تبدیل این کارگروه به مرجع هماهنگی اقدامات فرهنگی و هنری در حوزه جمعیت شد.

وی سپس ضمن قدردانی از رویکرد علمی دبیر ستاد ملی جمعیت، از همکاری‌های شکل‌گرفته میان دبیرخانه ستاد ملی جمعیت، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و سازمان سینمایی تقدیر کرد و ابراز امیدواری کرد این تعاملات به تدوین برنامه‌های مؤثر و دستاوردهای عملی در حوزه فرهنگ، خانواده و جوانی جمعیت منجر شود.

اثربخشی اقدامات فرهنگی باید سنجیده شود

در این نشست سیدحامد برکاتی، معاون برنامه‌ریزی، پایش و ارزیابی عملکرد ستاد ملی جمعیت نیز با تأکید بر ضرورت بازنگری در جهت‌گیری سیاست‌های جمعیتی اظهار کرد: اگرچه برخی شاخص‌ها از جمله افزایش سهم فرزند سوم و بالاتر بهبود یافته است، اما کاهش بیش از Û³Û° درصدی تولدها نسبت به سال‌های گذشته نشان می‌دهد که بدون تقویت ازدواج و حمایت از فرزند اول و دوم، دستیابی به اهداف جمعیتی امکان‌پذیر نخواهد بود و لازم است در طراحی سیاست‌ها و اولویت‌بندی مشوق‌ها بازنگری صورت گیرد.

وی همچنین با اشاره به لزوم اتکا به داده‌ها و پژوهش‌های معتبر در سیاست‌گذاری، تأکید کرد: برای ارزیابی نتایج اجرای قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت باید از مطالعات قابل مقایسه و روش‌های علمی استفاده شود و تحلیل‌ها بر پایه شواهد دقیق صورت گیرد.

برکاتی درباره شیوه ارزیابی فعالیت‌های فرهنگی در دستگاه‌های مختلف گفت: در حال حاضر عمده گزارش‌ها بر انجام فعالیت‌ها و تولید محصولات متمرکز است، در حالی که میزان اثربخشی واقعی فیلم‌ها، انیمیشن‌ها، آثار هنری، کارگاه‌های آموزشی و سایر اقدامات فرهنگی کمتر مورد سنجش قرار می‌گیرد.

وی افزود: لازم است شاخص‌های مشخصی برای ارزیابی اثرگذاری اقدامات فرهنگی و رسانه‌ای طراحی شود تا بتوان منابع محدود را به مؤثرترین برنامه‌ها اختصاص داد.

معاون ستاد ملی جمعیت در ادامه پیشنهاد کرد تدوین پیوست فرهنگی «Ú©Ø§Ø±Øª امید مادر» به عنوان یکی از نخستین اولویت‌های کارگروه فرهنگ، هنر و رسانه در دستور کار قرار گیرد و با مشارکت دستگاه‌های ذی‌ربط، زمینه اجرای مؤثر این طرح از منظر فرهنگی و رسانه‌ای فراهم شود.

وی همچنین بر ضرورت استفاده از ظرفیت افکار عمومی و انجام نظرسنجی‌های مردمی در طراحی و اجرای برنامه‌های فرهنگی تأکید کرد.

کارگروه فرهنگ و هنر، محور هماهنگی اقدامات فرهنگی در حوزه جمعیت خواهد بود

در ادامه سعید زارع، مدیرکل امور اجتماعی دبیرخانه ستاد ملی جمعیت، با تشریح فلسفه تشکیل کارگروه فرهنگ و هنر، گفت: بررسی سیاست‌های کلی جمعیت و خانواده نشان می‌دهد که فرهنگ‌سازی یکی از ارکان اصلی تحقق اهداف جمعیتی کشور است و بخش قابل توجهی از این سیاست‌ها بر نقش فرهنگ، هنر و رسانه تأکید دارد.

وی با اشاره به مبانی قانونی تشکیل این کارگروه افزود: کارگروه فرهنگ و هنر بر اساس سیاست‌های کلی جمعیت و خانواده، قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت و مصوبات ستاد ملی جمعیت تشکیل شده و مأموریت دارد ظرفیت‌های فرهنگی و هنری کشور را در خدمت ترویج ازدواج، تحکیم خانواده و فرزندآوری قرار دهد.

زارع، هدف اصلی این کارگروه را ترویج فرهنگ ازدواج، فرزندآوری و افزایش جمعیت با استفاده از ظرفیت‌های فرهنگی، هنری و رسانه‌ای عنوان کرد و گفت: ایجاد هماهنگی میان دستگاه‌های اجرایی، راهبری تولید محتوای فرهنگی و هنری، ارتقای سواد جمعیتی جامعه، توسعه تولیدات فرهنگی و حمایت از آثار اثرگذار از دیگر اهداف پیش‌بینی‌شده برای این کارگروه است.

مدیرکل امور اجتماعی دبیرخانه ستاد ملی جمعیت همچنین به مهم‌ترین وظایف این کارگروه اشاره کرد و گفت: تدوین راهبردها و نقشه راه فرهنگی حوزه جمعیت، برنامه‌ریزی برای ترویج ازدواج آسان و بهنگام، بهره‌گیری از ظرفیت رسانه‌ها و فضای مجازی، شناسایی و مقابله با جریان‌های مغایر سیاست‌های جمعیتی، حمایت از تشکل‌های مردمی، رصد و پایش مستمر محتوای فرهنگی و ارائه پیشنهادهای سیاستی به ستاد ملی جمعیت، از جمله مأموریت‌های این کارگروه خواهد بود.

وی تأکید کرد که هدف نهایی، شکل‌گیری یک نظام منسجم برای سیاست‌گذاری، هماهنگی و هدایت فعالیت‌های فرهنگی و هنری در حوزه جمعیت است تا با مشارکت دستگاه‌های اجرایی، نهادهای مردمی و فعالان فرهنگی، زمینه تحقق سیاست‌های کلی جمعیت فراهم شود.

منبع: مهر