اعلام سیاست جدید آمریکا در افغانستان
دونالد ترامپ طی سخنانی در جمع سربازان آمریکایی بالاخره سکوتش در مورد افغانستان را شکست و گفت که تصمیم گرفته نهتنها نیروهای آمریکایی را در این کشور حفظ کند بلکه بر تعداد آنها هم بیفزاید. ترامپ به تعداد نیروهای جدید آمریکایی که عازم افغانستان خواهند شد اشارهای نکرد اما اعتراف کرد که این تصمیم را برخلاف میل باطنیاش گرفته است. او گفت: «اساسا تمایل داشتم نیروها را بیرون بکشم اما شنیده بودم حضور پشت میز ریاستجمهوری خیلی متفاوت است و تصمیمگیری سختتر.»
جنجال بر سر استراتژی دولت جدید آمریکا در افغانستان، از همان ابتدای جانشینی دونالد ترامپ به جای باراک اوباما آغاز شد؛ یعنی زمانی که چهرههای دست راستی ازجمله استیو بنن، استراتژیست ارشد ترامپ، بهعنوان اعضای اصلی تیم او وارد کاخ سفید شدند. آنها به کاستن از نقش آمریکا در نقاط مختلف جهان، دوری این کشور از کانونهای بحران و تمرکز بر مشکلات داخلی آمریکا معتقد بودند. همین نگاه بود که شعار «اول آمریکا» را شکل داد.
در مقابل این افراد، ژنرالهای آمریکایی قرار میگرفتند. کشمکش میان این دو طیف، کاخ سفید را وارد تنش داخلی بیسابقهای کرد که استعفا و اخراج چهرههای مطرح تیم ترامپ را بهدنبال داشت؛ وضعیتی که هیچگاه در تاریخ سیاسی آمریکا سابقه نداشته است. تنشهایی که در نهایت بهدست بالای ژنرالها و اخراج استیو بنن از کاخ سفید منجر شد.
با اخراج او، راه برای تقویت حضور آمریکا در افغانستان هموار شد. دونالد ترامپ دیروز گفت که خروج آمریکا از افغانستان یک خلأ قدرت ایجاد میکند که به قدرتگیری دوباره القاعده و طالبان در این کشور منجر خواهد شد و او پس از شنیدن سخنان و استدلالهای مشاوران نظامیاش به این نتیجه رسیده است.
پایان سیاست ملتسازیدونالد ترامپ به رسم معمول ماههای گذشته که گاه و بیگاه از روسای جمهور پیشین آمریکا انتقاد میکرد، دیروز هم از جورج بوش که آغازگر جنگ در افغانستان بود و از باراک اوباما که در ادامه این جنگ بر تعداد نیروهای آمریکایی در این کشور افزود، انتقاد کرد. او گفت که برنامهاش برای افغانستان برخلاف گذشته برنامهای «واقعگرایانه» است، نه «ایدهآلیستی».
ترامپ محور استراتژی بوش در افغانستان را هم زیر سؤال برد و به کنایه گفت: «ما نیروهایمان را اعزام نمیکنیم که در سرزمینهای دوردست دمکراسی ایجاد کنند. ما دیگر ملتسازی نمیکنیم؛ ما فقط تروریستها را میکشیم.» ایده «ملتسازی» پیش از این در کشورهای مختلف از آسیا گرفته تا آمریکای لاتین توسط رؤسای جمهور آمریکا دنبال میشده است. پس از یورش نیروهای آمریکایی به افغانستان در سال 2001 و سقوط حکومت طالبان، این ایده بار دیگر محور فعالیت آمریکا در افغانستان قرار گرفت. تغییر سیاست دولت جدید آمریکا در افغانستان در زمینه ملتسازی، چرخشی بزرگ در سیاست خارجی این کشور به شمار میرود.
موضعگیری علیه پاکستاندونالد ترامپ همچنین از سیاستهای پاکستان در مورد افغانستان هم انتقاد کرد و گفت که این کشور به «نیروهای تروریستی» فعال در افغانستان پناه داده و «آمریکا دیگر نمیتواند در برابر این مسئله سکوت کند». 2هفته پیش هم رکس تیلرسون، وزیر خارجه آمریکا، در سخنانی بیسابقه از مقامهای پاکستانی خواسته بود از رفتار دوگانه در برابر گروههای تروریستی دست بردارند. آمریکا معتقد است پاکستان با گروههای تروریستی همچون لشکر طیبه و طالبان پاکستان مبارزه میکند اما به نیروهای طالبان افغانستان فضای فعالیت در خاک خود میدهد.
ترامپ همچنین به کمکهای نظامی و مالی آمریکا به پاکستان هم اشاره کرد و تهدید کرد درصورت ادامه روند کنونی، کمکهایش به اسلامآباد را قطع خواهد کرد. او گفت: «ما به پاکستان میلیاردها دلار کمک میکنیم و آنها به تروریستهایی که ما با آنها در جنگ هستیم پناه میدهند.» او از هند هم خواست برای توسعه اقتصادی افغانستان وارد عمل شود.
پیام سیاسی به طالبانسخنرانی دیروز دونالد ترامپ پر از سخنان غیرمنتظره و بیسابقه بود. او برای نخستین بار اعلام کرد که درها برای مذاکرات سیاسی با طالبان باز است. او گفت: «ممکن است روزی شرایط برای مذاکرات سیاسی با طالبان در افغانستان مهیا شود؛ البته ممکن است این موضوع پس از پیروزیهای نظامی ما میسر شود.» همزمان با سخنان ترامپ، رکس تیلرسون هم در بیانیهای تأکید کرد که «طالبان هیچگاه پیروز میدان جنگ نخواهد بود» و دولت جدید آمریکا آماده است از مذاکرات صلح میان کابل و طالبان «بدون هیچ پیششرطی» حمایت کند.
جنگ بیپایان16سال از حمله آمریکا به افغانستان میگذرد و طی این مدت بیش از 31هزار نفر از مردم بیگناه افغان قربانی جنگ و ترور شدهاند؛ جنگی که یک پای آن نیروهای آمریکایی و یک پای دیگر آن گروه طالبان و نیروهای القاعده بوده است.جنگ افغانستان طی این سالها برای آمریکا 700میلیارد دلار هزینه داشته است. فارغ از این، تاکنون بیش از 2هزار و 500نیروی آمریکایی در افغانستان کشته و حدود 20هزار نفر از آنها هم زخمی شدهاند. 6سال پیش زمانی که نیروهای آمریکایی موفق شدند بنلادن را هدف قرار دهند، تصور میشد جنگ افغانستان هم بهزودی به پایان خواهد رسید. در آن سال حدود 100هزار نیروی آمریکایی در افغانستان حضور داشتند.
باراک اوباما طی سالهای بعد رفتهرفته نیروهای آمریکایی را از این کشور خارج کرد و به حدود 8هزار و 400نفر رساند اما جنگ در افغانستان پایانی نداشت. طبق تصمیم جانشین اوباما در کاخ سفید، نیروهای تازهنفس آمریکا طی هفتههای پیش رو به افغانستان اعزام خواهند شد تا طولانیترین جنگ آمریکا، طولانیتر از گذشته دنبال شود.
واکنشهامحمد اشرف غنی، رئیسجمهور افغانستان: محمداشرف غنی، رئیسجمهور افغانستان، ضمن استقبال از استراتژی جدید آمریکا در افغانستان گفت که دونالد ترامپ برای پاکستان پیام واضحی داده که دیگر نمیتواند به افراد و گروههای تبهکار پناه دهد. او گفت: «اکنون پاکستان باید به ندای صلح افغانستان لبیک گوید تا افغانستان به ثبات برسد.» غنی گفت که پس از این قید و شرط زمانی وجود نخواهد داشت و آمریکا تا آخر با افغانستان خواهد بود. او خطاب به طالبان گفت: «در جنگ برنده نمیشوید؛ راه صلح در پیش گیرید.»
عبدالله عبدالله، رئیس اجرایی دولت افغانستان: عبدالله عبدالله با اشاره به استراتژی جدید آمریکا در افغانستان گفت که این استراتژی نتایج کوتاهمدت و بلندمدت بهدنبال خواهد داشت که باعث میشود نیروهای امنیتی افغانستان روی پای خود بایستند و معادله جنگ به نفع مردم و نیروهای امنیتی افغانستان تغییر کند. عبدالله گفت که محدودنکردن زمان حضور نیروهای آمریکایی، از دیگر نقطه قوتهای این استراتژی است. او گفت که صلح اولویت دولت افغانستان است ولی اگر طالبان به جنگ اصرار کنند با قوت با آنان مقابله خواهد شد.
ذبیحالله مجاهد، سخنگوی طالبان: چند ساعت پس از اعلام استراتژی جدید آمریکا در قبال اوضاع افغانستان، گروه طالبان بر ادامه جنگ علیه نیروهای آمریکایی تأکید کرد. ذبیحالله مجاهد، سخنگوی طالبان در بیانیهای گفت که استراتژی جدید دونالد ترامپ بهمعنای ادامه جنگ است و این گروه هم در برابر این استراتژی به جنگ ادامه خواهد داد. او گفت: «اگر آمریکا نیروهای خود را از افغانستان خارج نکند، بهزودی این کشور به قبرستان بزرگ نیروهای آمریکایی تبدیل خواهد شد.»
واکنشهای بینالمللی:واکنشهای بینالمللی به اعلام استراتژی تازه آمریکا گسترده نبوده، اما واکنشهای ابراز شده متفاوت است. فرانز مایکل ملبین، نماینده ویژه اتحادیه اروپا در افغانستان، در صفحه رسمی توییتر نمایندگی این اتحادیه در افغانستان نوشته است: «من از اعلام سیاست ترامپ در قبال افغانستان استقبال میکنم. حرکت به سمت ثبات گام بعدی است.» دولت چین به بخشی از این استراتژی که از وجود «پناهگاههای امن تروریستی» انتقاد میکند، واکنش منفی نشان داده و سخنگوی وزارت خارجه این کشور گفته که پاکستان خط مقدم جبهه مبارزه با تروریسم است و قربانیهای بزرگی در این راستا داده است. پاکستان متحد منطقهای چین است و در رقابت با هند با پاکستان وجه مشترک دارد.