شفقنا- حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی با اشاره به خطابات مهم قرآنی گفت: ما باید بتوانیم ادبیات هرجمعیت و گروهی را بلد باشیم و بدانیم با هر جمعیتی چگونه باید سخن گفت تا موفق باشیم.
به گزارش خبرنگار شفقنا در قم، این مرجع تقلید شامگاه سه شنبه در همایش انجمن علمی ارتباطات و تبلیغ حوزه که در دارالقرآن علامه طباطبایی برگزار شد، ضمن تبریک سالروز آغاز امامت ولیعصر(عج) اظهار داشت: من گاهی فکر می کردم که علامه طباطبایی فرزندی یا دامادی نداشت که جای او را بگیرد اما وقتی خدا می خواهد نام کسی جاودان بماند به دل خیّری می اندازد که آن منزل را بخرد و تبدیل به دارالقرآن کند.
او با اشاره به برگزاری دروس تفسیری و قرآنی در این دارالقرآن در طول هفته بیان کرد: همه اینها از آن روح پاک علامه طباطبایی سرچشمه می گیرد و ما هروقت در این جلسات شرکت می کنم، روحانیت و نورانیتی در فضای آن می بینم و لذت می برم.
آیت الله مکارم شیرازی در ادامه سخنان خود به خطابات قرآنی اشاره کرد و افزود: هرکدام از خطابات قرآنی، مخاطبینی دارد و قرآن کریم متناسب با هر مخاطب، برنامه پیاده کرده که این یکی از اصول فصاحت و بلاغت است.
او به عنوان نمونه به هشت خطاب قرآنی اشاره کرد و افزود: یکی از خطابات قرآنی«یاایهاالناس» است که در حدود ۲۰ آیه قرآن کریم آمده و پشت سر آن مطالب مناسب آمده است.
این مرجع تقلید«یاایهاالانسان» را نمونه دیگری از خطابات قرآن دانست که در دو تا سه مورد آمده است و تصریح کرد: خطاب دیگر«یا بنی آدم» است که عمدتا در چهار مورد و در سوره اعراف بعد از داستان آفرینش آمده است.
او «یاایها الذین آمنوا» را از دیگر خطابات قرآنی دانست که فراوان در قرآن کریم دیده می شود و افزود: «یا اولی الالباب» از دیگر خطابات قرآنی است که در قرآن کریم زیاد تکرار نشده است.
آیت الله مکارم شیرازی ادامه داد: «یا عبادی الذین آمنوا» از دیگر خطابات قرآنی است؛ همچنین«یا عبادی الذین اسرفوا علی انفسهم» و نیز«یا ایتها النفس المطمئنه، ارجعی الی ربک راضیه مرضیه» نمونه های دیگر از خطابات قرآنی است.
او در مورد خطاب«یاایها الناس» که به وفور در قرآن دیده می شود، افزود: در آیاتی که مردم خطاب هستند، غالبا کلیات دعوت پیامبر اکرم(ص) است که هنوز دعوت را نپذیرفتند.
این مرجع تقلید اضافه کرد:«یاایها الناس» گاهی دعوت به نبوت و گاهی دعوت به توحید است و گاهی ممکن است دعوت به معاد باشد لذا چون دعوتها جنبه عام دارد، خطابات هم به صورت عام آمده است.
او در مورد خطاب «یاایها الانسان» بیان داشت: این خطاب ویژه ای است مثلا خطابی که در آیه ۸۴ سوره انشقاق آمده است مربوط به سیر و سلوک الی الله و مخصوص انسان واقعی است یا «بنی آدم» در سوره اعراف بعد از آفرینش آدم آمده است که خداوند برنامه فرزندان آدم را بیان می کند.
آیت الله مکارم شیرازی خطاب «یا ایها الذین آمنوا» را مربوط به بیان احکام دانست و افزود: در جایی این خطاب به کار می رود که افراد ایمان آورده اند و الان باید احکام را بدانند بنابراین غالبا این خطاب قرآنی در خصوص بیان احکام است.
او ادامه داد: «یا اولی الالباب» در مسائل عقلی و منطقی بیشتر بکار رفته است که نمونه آن آیه ۱۷۹ سوره بقره است.
این مرجع تقلید در مورد خطاب قرآنی«یا عبادی الذین اسرفوا علی انفسهم» هم ابراز داشت: خداوند در این خطابات می خواهد به گناهکاران امید داده و آنها را به راه حق و توبه دعوت نماید و بنابراین می خواهد رحمت و محبت خود را به بندگان گنهکار نشان دهد.
او در مورد خطاب«یا ایتها النفس المطمئنه» اینگونه استدلال کرد که وقتی کسی صاحب نفس مطمئنه شد دیگر خطابات قبلی را ندارد. بنابراین هرچه روی خطابات قرآنی بیشتر دقت کنیم به اهمیت این خطابها و حساب شده بودن آن آگاهتر می شویم.
آیت الله مکارم شیرازی به بیان فواید دقت و تامل روی این خطابات قرانی اشاره و خاطرنشان کرد: اولین فایده آن این است که به اهمیت فصاحت و بلاغت قرآن آشناتر می شویم که هرجا خطابی می کند، حساب شده تر است و متناسب با آن مخاطب، برنامه پیاده کرده است.
او دومین فایده این تامل در خطابات قرآنی را درسی برای دانشمندان و طلاب دانست و ادامه داد: قرآن اینگونه به ما می آموزد که ببینیم مخاطب ما چه کسانی هستند و مطابق با حال مخاطب، برنامه ریزی کنیم.
این مرجع تقلید تصریح کرد: ائمه(ع) گاهی برای یک سئوال، پاسخهای مختلف می دادند یعنی مطابق با مخاطب پاسخ می دادند. مثلا اینکه برخی در باب سفسطه مطرح می کنند که آیا خداوند می تواند مثل خود را بسازد؟ دو پاسخ در این باب مطرح شده است که هر کدام مطابق حال سوال کننده مطرح شده است.
او ادامه داد: پاسخ اول از سوی امام رضا(ع) مطرح شده است؛ ایشان در پاسخ به یک فردی که از ایشان پرسید که آیا خداوند می تواند عالم را در یک تخم مرغ جای دهد، مطابق به درک و فهم آن مردم پاسخ دادند که خداوند جهان را در چشمی جای داده است که از تخم مرغ هم کوچک تر است. امام صادق(ع) روایت می کند که این سوال از امام علی(ع) نیز مطرح شد که خداوند می تواند بی آنکه تخم مرغ بزرگ شود یا دنیا کوچک شود، دنیا را درون یک تخم مرغ جای دهد؟ ایشان پاسخ دادند خداوند بر همه چیز قدرت دارد اما قدرت نیز به محال تعلق نمی گیرد؛ به تعبیر دیگر قدرت فاعلیت است و محل به قابلیت است.
آیت الله مکارم شیرازی تصریح کرد: می بینید امام رضا(ع) به فرد ساده این چنین پاسخ می گوید و قانع می شود؛ اینجا هم امام صادق(ع) این چنین پاسخ داده و فرد را قانع می سازد. ما باید این روش را از ائمه یاد گرفته و بدانیم با هر جمعیتی چگونه باید سخن گفت و همه اینها در قرآن است.
