قصه ی آش نذری بی بی ترنج برای کودکان

هنوز آفتاب نزده بود که خروس از توی باغ بنا گذاشت به قوقولی قوقو کردن و یک صبح دیگر توی روستا شروع شد. حالا وقت آن بود که بابا رحیم و بی بی ترنج از خواب بیدار شوند؛ حتمی مرغ و خروسِ توی مرغ دانی منتظر بودند که کسی بیاید و به آن ها دانه بدهد. مامان ترنج چارقد سفیدش را سرش کرد و بابا رحیم هم دستاری دور کمر خمیده اش بست. بعد هر دو گیوه های شان را ور کشیدند و همان طور که با هم حرف می زدند، رفتند توی باغ.

با دیدن دیگ های کنار حیاط، فکر بی بی ترنج کشیده شد به سال های دور؛ زمانی که دختر کوچولوی شان تازه به دنیا آمده بود و بابارحیم و او نذر کرده بودند به شکرانه ی سلامتی تنها فرزندشان هر سال آش نذری بپزند. چهار، پنج سالی این رسم برپا بود و خاتون کوچولو هم، از زمانی که راه رفتن را یاد گرفت، کنار آن دو و دیگ نذری کوچک شان در باغ بدوبدو و شیطنت می کرد.

با به یاد آوردن آن روزها، لبخندی شیرین روی لب های بی بی نشست. یاد دست های کوچولوی خاتون افتاد که کنار دستِ او، میان نخود و لوبیاها، دنبال سنگ های ریز می گشت یا زمان هایی که با آن جثه ی کوچکش هیزمی را از گوشه ی باغ برمی داشت و کشان کشان می آورد و به دست بابا رحیم می داد تا زیر دیگ بگذارد.

بی بی توی همین فکرهای دور بود که توی تاریک روشن صبح صدای سلام علیک مش جواد و بابارحیم، او را از خاطراتش بیرون کشید و به فضای باغ برگرداند. سری برای مش جواد تکان داد و با کمر خمیده اش، آرام آرام رفت سمت مرغ دانی تا به مرغ و خروس ها دانه بدهد. کارش که تمام شد، خورشید داشت با آن لباس طلایی بلندش خودش را می رساند توی پهنه ی آسمان و دامن توری اش را روی درخت های خواب رفته ی پرتقال و چمن های کم جان باغ پهن می کرد. بی بی چشم های کم سویش را به پرچین های اطراف انداخت. از دور همسایه ها را دید که کم کم از راه می رسیدند. با خودش گفت: «حتماً هم کلی وسیله دست شونه که دارن یواش یواش می آن...»

قصه کوتاه

بی بی یاد اولین سالی افتاد که ماه طلعت یک کیلو نخود و دو، سه کیلو سبزی آش پاک کرده با خودش آورد و گفت: «تنهایی همتم نمی شه نذری بار بزارم. بی بی جون حالا که شما همتش رو کردی، من رو هم تو ثوابت شریک کن.» وقتی که خبر به دروهمسایه رسید، هرکدام با یک ظرف حبوبات و رشته و چندکیلویی سبزیِ پاک کرده پشت در باغ سبز شدند؛ شده بود مَثَل قطره قطره جمع گردد وانگهی دریا شود. این طوری شد که آن سال چندتایی دیگ بار گذاشتند؛ درست مِثل الان که اوس جواد، حشمت خان، سکینه قز، ایران خانم، ماه طلعت و بقیه ی زنان روستا رسیده بودند پای دیگ های نذری.

مردها با هم کمک کردند و دیگ های بزرگ نذری را علم کردند. صدای سلام و صلوات و گل گفتن و گل شنیدن از هر طرف باغ به گوش می رسید. بعد هم زن ها آستین همت را بالا زدند و هرکسی انجام دادن کاری را برعهده گرفت. چندتایی از آن ها روی قالیچه ا ی دست باف دور هم نشستند تا سبزی و حبوبات را توی مجمرهای مسی پاک کنند. یکی دو نفر توی دیگ ها آب می ریختند و چندتایی هم هیزم می آوردند و زیر دیگ ها می گذاشتند. بی بی سلانه سلانه بین آن ها راه می رفت و گهگاه «خسته نباشیدی» می گفت. در همان حال احساس می کرد از سروصدا و شادی همسایه ها، درخت های زمستانی باغ هم از خواب بیدار شده اند. حتی حس می کرد میان چمن های یخ زده ی باغ، چندتایی گل تازه جوانه زده به چشمش خورده است. انگار همدلی و همراهی آدم ها با یکدیگر حتی توی زمستان بهار را به خانه آورده بود.

به عصر نرسیده، تمامی اهالی روستا توی باغ جمع شده بودند و کاسه های گل سرخی آش بود که توی دست ها جابه جا می شد. بی بی به بچه ها نگاه کرد که بین درخت های باغ قایم موشک بازی می کردند. حالا نه تنها دلش برای کودکی خاتون که برای نوه هایش هم تنگ شده بود؛ اما دلتنگی اش زیاد طول نکشید، چون کسی از پشت سر صدایش زد و گفت:

بی بی جون پای دیگ نذری ت، مهمون سرزده نمی خوای؟