شاید برای کاهش استرس و فرار از فشارهای روزمره، همیشه به دنبال راهکارهای پیچیده باشیم، اما یک روش ساده میتواند تنها با چند ساعت حضور در طبیعت، فرصتی برای آرامتر شدن ذهن و بدن فراهم کند؛ روشی که به «حمام جنگل» یا «جنگلدرمانی» معروف است.
، مجله سلامت دانشگاه هاروارد در گزارشی به فواید «حمام جنگل» پرداخته است؛ روشی که ریشه در ژاپن دارد و بر حضور آگاهانه در محیطهای طبیعی و استفاده از حواس برای درک اطراف تأکید میکند. در این روش، فرد صرفاً برای پیادهروی یا رسیدن به مقصد وارد جنگل نمیشود، بلکه تلاش میکند مدتی را در محیط طبیعی سپری کرده و به منظره، صداها و بوهای اطراف خود توجه کند.
حمام جنگل چیست؟
«حمام جنگل» ترجمه اصطلاح ژاپنی «شینرین یوکو» است. این روش در ژاپن شکل گرفته و در سالهای اخیر توجه بیشتری در حوزه سلامت به خود جلب کرده است.
هاروارد توضیح میدهد که حمام جنگل به معنای گذراندن زمان در جنگل یا دیگر محیطهای طبیعی و غوطهور شدن در مناظر، صداها و بوهای اطراف است. بنابراین، برای انجام آن لزوماً به فعالیت ورزشی شدید یا برنامه پیچیدهای نیاز نیست؛ اصل ماجرا، حضور در طبیعت و توجه به تجربه حسی محیط است.
حمام جنگل با پیادهروی معمولی فرق دارد
در پیادهروی معمولی ممکن است هدف فرد رسیدن به مقصد، سوزاندن کالری، افزایش سرعت یا انجام فعالیت ورزشی باشد؛ اما در حمام جنگل، مقصد اهمیت چندانی ندارد.
میتوان آهسته راه رفت، گاهی ایستاد و به اطراف نگاه کرد. صدای پرندگان را شنید، بوی گیاهان و خاک را احساس کرد و به جای فکر کردن مداوم به گذشته یا آینده، برای چند دقیقه روی آنچه همین حالا در اطراف وجود دارد تمرکز کرد.
به بیان دیگر، حمام جنگل نوعی حضور آگاهانه در طبیعت است؛ تجربهای که در آن فرد تلاش میکند برای مدتی از شتاب و فشار زندگی روزمره فاصله بگیرد.
پنج حس خود را به کار بگیرید
یکی از نکات مهم در حمام جنگل، استفاده آگاهانه از حواس پنجگانه است.
به رنگ، شکل و جزئیات درختان نگاه کنید. به صدای باد، پرندگان یا خشخش برگها گوش دهید. بوی خاک، چوب و گیاهان را احساس کنید و اگر شرایط محیط مناسب و ایمن است، سطح یک درخت یا برگ را لمس کنید.
هدف این نیست که کار خاصی را به شکل اجباری انجام دهید؛ بلکه قرار است ذهن برای چند دقیقه درگیر تجربه حضور در طبیعت باشد.
این توجه آگاهانه میتواند ذهن را از چرخه مداوم نگرانیها، فکر کردن به گذشته و پیشبینی آینده جدا کند و توجه فرد را به لحظه حال برگرداند.
طبیعت چگونه با استرس مقابله میکند؟
استرس مزمن تنها مسئلهای مربوط به احساسات و وضعیت روحی نیست و میتواند بر سلامت جسم نیز اثر بگذارد. هاروارد با اشاره به نقش استرس در بروز بیماریهای قلبی و دیگر مشکلات سلامت، میگوید پژوهشها نشان دادهاند که حمام جنگل ممکن است به کاهش آثار زیانبار استرس کمک کند.
در واقع، یکی از جذابیتهای این روش آن است که برای بهرهگیری از آن لازم نیست فعالیت دشوار یا پرهزینهای انجام شود. فرد میتواند برای مدتی از فضای شهری فاصله بگیرد و در محیطی طبیعی، به جای تمرکز مداوم بر تلفن همراه، کار، ترافیک و دغدغههای روزمره، حواس خود را متوجه محیط اطراف کند.
لازم نیست ساعتها در جنگل بمانید
برای بهره بردن از طبیعت، لزوماً به یک جنگل دورافتاده نیاز ندارید. پارکهای بزرگ، باغها، مسیرهای جنگلی یا هر فضای سبز آرامی که امکان حضور ایمن در آن وجود داشته باشد، میتواند فرصت مناسبی برای فاصله گرفتن از فشارهای روزمره فراهم کند.
حتی اگر زمان محدودی دارید، میتوانید بخشی از روز را به قدم زدن آهسته در یک فضای سبز اختصاص دهید. در این مدت بهتر است تلفن همراه را کنار بگذارید و اجازه دهید توجه شما به محیط اطراف معطوف شود.
در واقع، آنچه اهمیت دارد الزاماً تعداد درختان یا مسافت طیشده نیست؛ بلکه کیفیت حضور فرد در طبیعت و میزان توجه او به تجربهای است که در همان لحظه دارد.
آیا حمام جنگل میتواند برای قلب مفید باشد؟
نکته مهم این است که نباید حمام جنگل را درمان بیماری قلبی دانست. شواهد موجود بیشتر نشان میدهند که قرار گرفتن در طبیعت و کاهش استرس میتواند بخشی از یک سبک زندگی سالم باشد.
از آنجا که استرس مزمن یکی از عوامل مرتبط با مشکلات قلبی و عروقی است، هر روشی که به مدیریت بهتر استرس کمک کند، میتواند در چارچوب یک سبک زندگی سالم ارزشمند باشد.
با این حال، حمام جنگل جایگزین ورزش منظم، خواب کافی، تغذیه مناسب یا درمانهای تجویزشده توسط پزشک نیست. بنابراین نباید از آن به عنوان درمان مستقل برای بیماریهای قلبی یا سایر بیماریها استفاده کرد.
چطور حمام جنگل را امتحان کنیم؟
دفعه بعد که احساس کردید ذهنتان بیش از حد درگیر شده است، به جای اینکه فقط به دنبال سرگرمی دیگری در تلفن همراه باشید، یک فضای سبز آرام و ایمن پیدا کنید.
آهسته قدم بزنید و سرعت خود را کم کنید. چند نفس عمیق بکشید و به صداهای اطراف گوش دهید. به جای فکر کردن مداوم به کارهای بعدی، به آنچه میبینید، میشنوید و احساس میکنید توجه کنید.
لازم نیست مسیر مشخصی را طی کنید یا مسافت خاصی را پشت سر بگذارید. میتوانید جایی بنشینید، به درختان نگاه کنید، صدای باد را بشنوید و برای مدتی ذهن خود را از فهرست کارها و نگرانیهای روزانه دور کنید.
حمام جنگل در نهایت بیش از آنکه درباره «جنگل» باشد، درباره نوع نگاه ما به طبیعت است؛ اینکه برای مدتی از سرعت زندگی فاصله بگیریم و اجازه دهیم حواس و ذهنمان درگیر محیطی آرامتر شود.
گاهی راه آرامتر شدن ذهن، فرار از طبیعت نیست؛ برگشتن به آن است.