در دنیایی که پر شده از نور آبی صفحه‌نمایش‌هایی مثل موبایل، تبلت، لپ‌تاپ و تلویزیون، چشم‌های ما به ‌طور بی‌سابقه‌ای تحت فشار قرار گرفته‌اند. تغییر سبک زندگی از سنتی به دیجیتال نه تنها ذهن و ارتباطات ما را متحول کرده، بلکه سلامت چشم‌ها را نیز در معرض آسیب قرار داده است و نیاز است بیش از پیش مراقب چشم‌ها باشیم.

شایع‌ترین پیامد استفاده زیاد از صفحه‌نمایش‌ها

به گزارش همشهری آنلاین، نتایج تحقیقات علمی روز نشان می‌دهد که استفاده مداوم از دستگاه‌های دیجیتال با مشکلاتی مانند خشکی چشم، خستگی بینایی، سردرد و حتی افزایش خطر نزدیک‌بینی در کودکان و بزرگسالان مرتبط است.

خشکی چشم یکی از شایع‌ترین پیامدهای استفاده مدام از صفحه‌نمایش‌ها است؛ اختلالی که وقتی لایه اشکی چشم ناپایدار شود باعث سوزش، خارش و احساس جسم خارجی در چشم می‌شود. مطالعات علمی نشان می‌دهد که استفاده طولانی از صفحه‌نمایش‌ها عامل مهمی در بروز خشکی چشم‌ها است. این استفاده طولانی با کاهش دفعات پلک زدن باعث تبخیر سریع‌تر اشک و خشکی سطح چشم می‌شود و به‌ طور قابل ‌توجهی خطر علائم شدید خشکی چشم را افزایش می‌دهد.

علاوه بر خشکی چشم، نزدیک‌بینی (میوپیا) به‌عنوان یکی از مشکلات رو به رشد بینایی در سطح جهانی شناخته می‌شود. یک تحلیل بزرگ از ده‌ها تحقیق علمی نشان داده که هر ساعت اضافه استفاده روزانه از صفحه‌نمایش می‌تواند خطر نزدیک‌بینی در کودکان و نوجوانان را حدود ۲۱ درصد افزایش دهد و با بیش از چهار ساعت استفاده روزانه، این خطر تا ۹۷ درصد بالاتر برود.

دکتر ناهید بَحرانی می‌گوید: «چشم برای عملکرد طبیعی طراحی نشده که ساعت‌ها روی فاصله نزدیک تمرکز داشته باشد. وقتی چشم به مدت طولانی روی صفحه‌نمایش می‌ماند، عضلات داخل چشم خسته می‌شوند و سیستم اشک‌سازی سریع‌تر تخلیه می‌شود که این دو عامل منجر به خشکی چشم و خستگی بینایی می‌شود.»

او ادامه می‌دهد: «نشانه‌ها معمولاً با تیرگی دید موقت، سوزش، سردردهای اطراف چشم و خستگی چشم شروع می‌شود و اگر بدون اصلاح عادات ادامه یابد، درخواست تجویز عینک یا وخیم‌تر شدن نزدیک‌بینی در نوجوانان شایع‌تر می‌شود.»

این توصیه‌ها را جدی بگیرید

گرچه شواهد فعلی نشان می‌دهد که نور آبی به ‌تنهایی عامل مستقیم آسیب جدی به شبکیه نیست، اما می‌تواند باعث خستگی چشم، خشکی چشم، خستگی و تضعیف عملکرد مغز و حتی اختلال در خواب شود. به خصوص اگر در ساعات نزدیک به خواب استفاده شود. این اختلال در چرخه خواب می‌تواند بر سلامت کلی چشم تأثیر بگذارد. چرخه‌ای مخرب که ادامه پیدا می‌کند.

برای کاهش این فشارها، متخصصان توصیه‌های عملی دارند که برای بسیاری از ما قابل اجرا است؛ تنظیم نور محیط کار و مطالعه، قرار دادن صفحه‌نمایش در فاصله مناسب و ارتفاع مناسب نسبت به چشم‌ها، و فراموش نکردن پلک زدن آگاهانه تا سطح چشم مرطوب بماند. همچنین قوانین ساده‌ای مثل قانون ۲۰‑۲۰‑۲۰ می‌تواند خستگی چشم را کاهش دهد. یعنی هر ۲۰ دقیقه، ۲۰ ثانیه به چیزی در فاصله حدود ۶ متر (۲۰ فوت) نگاه کنید.

دکتر بحرانی می‌گوید: «هر چند در عصر دیجیتال، کنار گذاشتن مطلق صفحه‌نمایش‌ها غیرممکن است، اما با آگاهی و اصلاح عادت‌ها می‌توان فشار روی چشم‌ها را کم کرد. چشم انسانی طراحی تکامل‌یافته‌ای است که برای دیدن دنیای سه‌بعدی و فاصله‌های متغیر ساخته شده، نه برای تمرکز طولانی در فاصله نزدیک. تغییر ساده در عادات ما و رعایت توصیه‌های علمی می‌تواند نه فقط ناراحتی‌های روزمره را کاهش دهد، بلکه سلامت بینایی را در بلندمدت حفظ کند. چیزی که در دنیای پرفشار امروز، ارزشش از همیشه بیشتر است.»

صفحه‌نمایش‌ها فقط به چشم آسیب نمی‌زنند

البته صفحه‌نمایش‌ها فقط چشم‌ها را هدف نمی‌گیرند؛ آنها بخش‌های مختلف بدن و ریتم طبیعی زندگی ما را هم درگیر می‌کنند. تحقیقات نشان می‌دهد که تماشای طولانی مدت صفحه‌نمایش‌ها می‌تواند به خستگی عضلانی، درد گردن و پشت و بدفرمی‌های وضعیتی مانند Text Neck (عارضه‌ای که محصول آسیب موبایل و ... به ستون فقرات است و اصطلاحا گردن‌ پیامکی یا Text Neck نام دارد) منجر شود. چراکه در زمان استفاده از موبایل و لپ‌تاپ و وسایل مشابه، سر و گردن به سمت جلو خم می‌شود و فشار روی عضلات پشت افزایش می‌یابد.

همچنین سبک زندگی نشسته‌ای که با ساعت‌ها استفاده از دستگاه‌های دیجیتال همراه است، با خطر افزایش وزن، چاقی، دیابت نوع ۲ و بیماری‌های قلبی مرتبط است. زیرا بی‌تحرکی و الگوهای نامناسب زندگی را تقویت می‌کند.

در همین باره:

10 تا از بهترین روش های درمان فشار چشم

نور آبی صفحه‌نمایش‌ها می‌تواند ریتم طبیعی خواب را نیز به هم بزند و منجر به اختلال در تولید ملاتونین، هورمون تنظیم‌کننده خواب شود، که در کودکان و بزرگسالان کیفیت خواب را کاهش می‌دهد و بر خلق‌وخو اثر می‌گذارد. همه این‌ها پیش‌زمینه‌ای است که ما را به یکی از مستقیم‌ترین تأثیرات صفحه‌نمایش‌ها می‌رساند؛ سلامت چشم‌ها.