به تازگی در نزدیکی شهر بیت‌المقدس در فلسطین باستان‌شناسان یک چراغ روغنی سفالی نادر را کشف کردند که به دوره‌ی حشمونیان (نزدیک به دو هزاره پیش) بازمی‌گردد. این شیء در محوطه‌ی تاریخی النبی سموئیل در شمال‌غرب شهر به دست آمده است.

این چراغ سفالی کوچک که زمانی با روغن پُر و با فتیله‌ای ساده روشن می‌شد، ابزاری خانگی بوده و شاید برای روشنایی خانه‌ها در شب‌های طولانی به کار می‌رفته است. کشف آن نزدیک بیت المقدس، بر حضورِ ساکن و سازمان‌یافته در این منطقه طی دودمان حشمونی (حدود ۱۴۰ تا ۳۷ پیش از میلاد) تأکید می‌کند؛ دوره‌ای که با استقلال سیاسی و احیای دینی شناخته می‌شود.

باستان‌شناسان کنار چراغ، یک قلم نوشتاری هم یافته‌اند؛ ابزاری که برای نوشتن روی لوح‌های مومی استفاده می‌شد. این ابزار ساده از سوادآموزی، اداره‌ی امور و ارتباطات روزمره حکایت دارد و نشان می‌دهد زندگی در اینجا نه‌تنها از دید دینی پویا، بلکه از دید اجتماعی و فرهنگی هم ساختارمند بوده است. این مجموعه‌ی آثار، تصویری از جامعه‌ای ارائه می‌کند که به کارهای روزمره، حکمرانی و آموزش می‌پرداخته است.

چراغ روغن‌سوز

قلم نوشتاریِ مورد استفاده برای نوشتن روی لوح‌های مومی

اهمیت راهبردی این مکان طی هزاره‌ها ساکنان، سربازان و نیایشگران را به خود جذب کرده است. در کاوش‌ها توالی شگفت‌انگیزی از لایه‌های استقرار آشکار شده است؛ از دوره‌های هخامنشی تا عصر حشمونی و سپس دوره‌های صلیبی و عثمانی.

از برجسته‌ترین بقایا می‌توان به شالوده‌های یک دژ عظیم صلیبی و مسجدی اشاره کرد که به‌طور سنتی با آرامگاه پیامبر کتاب‌مقدسی سموئیل پیوند داده می‌شود. این بافت متراکم باستان‌شناختی، منطقه را به یکی از مهم‌ترین محوطه‌ها برای فهم تاریخ سیاسی، نظامی و دینی پیرامون بیت‌المقدس بدل کرده است.

منبع: فرادید