تغذیه با شیر مادر، روشی طبیعی و در واقع ایمن‌ترین راه برای تغذیه‌ی نوزاد است. مزایای شیر دادن به نوزاد بسیار زیاد است و به نوزاد محدود نمی‌شود، زیرا حتی مادر نیز از آن سود می‌برد. در این نوشتار در مورد مزایای تغذیه با شیر مادر هم برای نوزاد و هم برای مادر صحبت خواهیم کرد.
بیش از ۱۰۰ مزیت، از جمله مزایای طولانی مدت و مزایای کوتاه مدت، برای کودکی که از شیر مادر تغذیه می‌کند، وجود دارد.

مزایای شناختی شیر دادن به نوزاد
تغذیه با شیر مادر تأثیر قابل‌توجهی بر رشد شناختی و رشد مغز نوزاد دارد. و ما در این‌جا چند از آن‌ها را ذکر می‌کنیم.
۱. IQ بالاتر
تحقیقات نشان داده‌اند نوزادانی که به جای شیر خشک، شیر مادر را مصرف می‌کنند، سطح بالاتری از بهره‌ی هوشی (IQ) را توسعه می‌دهند و بعدها در آزمون‌های IQ نتایج بهتری را به دست می‌آورند. همچنین بین دوره‌ی شیردهی و IQ ارتباط وجود دارد. نوزادانی که به مدت طولانی از شیر مادر تغذیه کرده‌اند، نمرات IQ بالاتری کسب می‌کنند.
۲. اندازه‌ی مغزشان سالم است
در حین این‌ که نوزاد رشد می‌کند، مغز نیز متناسب با بدن او رشد می‌کند. تغذیه با شیر مادر تضمین می‌کند که مغز کودک با سرعت مناسب و اندازه‌ی متناسب با سن توسعه می‌یابد.
۳. نورون‌های سالم
نوزادانی که با شیر مادر تغذیه می‌کنند، تراکم بیش‌تری از بافت ماده‌ی سفید را در مغز نشان می‌دهند. ماده‌ی سفید شامل سلول‌های عصبی طولانی‌تر است که به هماهنگی قطعات مغز کمک می‌کنند. بنابراین ماده‌ی سفید نقش مهمی در تعیین کیفیت فرآیند فکر و عملکرد شناختی دارد. نوزادانی که با شیر مادر تغذیه می‌کنند، می‌توانند تا حدود ۳۰ درصد ماده‌ی سفید بیش‌تری را داشته باشند در مقایسه با نوزادانی که به صورت انحصاری با شیر مادر تغذیه نمی‌کنند یا تنها شیر خشک، می‌خورند.
۴. تسریع توسعه‌ی مغز در نوزادان زودرس
تغذیه با شیر مادر باعث می‌شود که رشد مغز در نوزادان نارس تسریع شود و به این ترتیب اطمینان حاصل می‌شود که آن‌ها هیچ گونه تاخیری را در روند توانایی شناختی تجربه نخواهند کرد. در عین حال آن‌ها کم‌تر در معرض ابتلا به اختلالات روانپزشکی در زندگی هستند.
۵. احتمال بروز ADHD کاهش می‌یابد
اختلال بیش‌فعالی کم‌توجهی یا ADHD یک اختلال روانی است که باعث بروز مشکلات رفتاری می‌شود. این وضعیت درمان ندارد و شرایط بیمار باید با استفاده از دارو در باقی زندگی مدیریت شود. نوزادانی که به مدت شش ماه یا بیش‌تر شیر مادر را مصرف می‌کنند کم‌تر در معرض ابتلا به این اختلال قرار دارند. گفته می‌شود که تغذیه با شیر مادر از نوزاد در مقابل ADHD محافظت می‌کند، اما این نتیجه می‌تواند به دلیل مزایای شناختی عمومی شیر باشد.

مزایای شیر دادن به نوزاد مرتبط با سیستم ایمنی
تغذیه با شیر مادر باعث تقویت سیستم ایمنی کودک در برابر بیماری‌های مختلف می‌شود.
۶. به حفاظت از کودک در برابر بیماری‌ها کمک می‌کند
شیر مادر سرشار است از چندین آنتی‌بادی از جمله آن‌هایی که برای بیماری‌های عمومی هستند مانند سرماخوردگی. به عنوان مثال، اگر یک مادر از سرماخوردگی رنج می‌برد، او به طور خودکار ایمنی خود را از طریق شیر انتقال می‌دهد. شیردهی از کودک در برابر عفونت‌های باکتریایی مانند مننژیت باکتریایی و پنومونی محافظت می‌کند.
۷. از کودک در برابر برخی از بیماری‌های ویروسی شدید محافظت می‌کند
تغذیه با شیر مادر از کودک در برابر ویروس‌هایی مانند ویروس سین‌سیشیال تنفسی (RSV) و واریسلا زوستر محافظت می‌کند. واریسلا زوستر عامل بروز بیماری آبله مرغان و زونا است. کارشناسان بر این باورند که اگر یک مادر مبتلا به آبله مرغان شود، به طور اتوماتیک ایمنی نسبت به این ویروسی را به نوزادش منتقل می‌کند. این نوع ایمنی، غیرفعال است به این ترتیب که ممکن است حفاظت کامل را تضمین نکند، با این وجود احتمال بروز این بیماری در نوزاد تا حد زیادی کاهش می‌یابد.
۸. رشد سالم باکتری روده را تحریک می‌کند
روده‌ی کوچک حاوی باکتری‌های پروبیوتیک است که در هنگام تولد در نوزادان وجود دارد. با این حال، تعداد این باکتری‌ها در نوزادان کم است. قند و چربی‌های خاص موجود در شیر مادر باعث افزایش تعداد این باکتری‌ها می‌شوند. زمانی که تعداد باکتری‌های مفید روده بالا باشد، از بدن نوزاد در برابر باکتری‌های مهاجم مانند E.coli محافظت می‌کند.
۹. احتمال رخ دادن واکنش‌های آلرژیک و بیماری‌های خود ایمنی کم‌تر می‌شود
نوزادی که شیر مادرش را می‌خورد در مقایسه با نوزادانی که شیر خشک مصرف می‌کنند، دفعات کم‌تری دچار واکنش آلرژیک می‌شوند. پادتن‌های موجود در شیر مادر، سیستم ایمنی نوزاد را پرورش می‌دهند تا در تشخیص پاتوژن از یک پروتئین بدون ضرر، ماهر شوند. در نتیجه، نوزاد کم‌تر مستعد ابتلا به اختلالات مرتبط با آلرژی مانند آسم خواهد بود. همچنین خطر ابتلا به سایر بیماری‌های خودایمنی مانند بیماری کرون کاهش می‌یابد.
۱۰. خطر رخ دادن سندروم مرگ‌ ناگهانی نوزاد (SIDS)، لوسمی و دیابت کاهش می‌یابد
احتمال رخ دادن سندرم مرگ ناگهانی (SIDS)، سرطان‌هایی مانند سرطان خون و دیابت نوع ۱ و ۲ در نوزادانی که با شیر مادر تغذیه می‌کنند پایین‌تر است.

مزایای فیزیکی شیر دادن به نوزاد
فقط مغز و سیستم ایمنی نوزاد نیست که از تغذیه‌ با شیر مادر سود می‌برد، بلکه بدن او هم در این میان سود می‌برد.
۱۱. احتمال ابتلا به چاقی کم‌تر است
مطابق با تحقیقات صورت گرفته نوزادانی که با شیر مادر تغذیه می‌کنند در دوران نوپایی و حتی در مراحل بعدی زندگی کم‌تر به چاقی مبتلا می‌شوند. این بدان معنا است که حفظ وزن برای چنین کودکانی نه فقط همین حالا، بلکه در آینده نیز آسان‌تر است.
۱۲. به رشد و توسعه‌ی درست و به موقع نوزاد کمک می‌کند
کودک باید در مسیر رشد یک سری مراحل را پشت سر بگذارد. به این ترتیب می‌تواند گفت که او رشد طبیعی و معمولی دارد. نوزادانی که از شیر مادر تغذیه می‌کنند رشد فیزیکی بهتری دارند و در مقایسه با نوزادانی که با شیر خشک تغذیه می‌شوند، تمام مراحل رشد را به خوبی طی می‌کنند.
۱۳. توسعه‌ی دندان‌ها بهتر و مشکلات دهان و دندان کم‌تر خواهد بود
رشد دندان‌های اولیه / شیری با عوارض کم‌تری در این نوزرادان رخ می‌دهد. تغذیه‌ی مستقیم از پستان باعث کاهش فساد دندان ناشی از شیشه شیر می‌شود. بر خلاف قندهای موجود در شیر خشک، قندهای موجود در شیر مادر به دندان‌های کودک آسیب نمی‌رسانند.
این‌ها مزایای عمده‌ای هستند که نوزاد از شیر مادر دریافت می‌کند. حالا، بیایید ببینیم که شیر دادن به نوزاد ، برای مادر چه فوایدی دارد.

مزایای شیر دادن به نوزاد برای مادر
در حالی که کودک‌تان از شیر مادر تغذیه می‌کند، فوایدی نیز به خودتان می‌رسد.
۱. به بهبودی سریع پس از زایمان کمک می‌کند
مادرانی که به نوزادشان شیر می‌دهند، سریع‌تر بعد از زایمان بهبود می‌یابند، حتی اگر سزارین شده باشند. چنین تاثیری به این دلیل است که مکیدن شیر از نوک پستان آزاد شدن هورمون اکسی‌توسین را افزایش می‌دهد، و به این ترتیب باعث بهبودی رحم و بازگشتن آن به شکل اولیه می‌شود.
۲. شیر دادن به نوزاد باعث می‌شود که چربی دوران بارداری را از دست بدهید
تولید شیر کالری اضافی را که بدن از در دوران بارداری به صورت چربی جمع کرده‌است، استفاده می‌کند. به این ترتیب، مادرانی که به طور انحصاری با شیر خودشان نوزاد را تغذیه می‌کنند، سریع‌تر به شکل قبل از بارداری و وزن خود باز می‌گردند.
۳. خطر ابتلا به سرطان سینه و تخمدان کم‌تر است
شانس ابتلا به سرطان سینه و سرطان تخمدان در زنانی که با شیر خود کودک‌شان را تغذیه می‌کنند، کم‌تر است. محققان دریافتند که یک زن می‌تواند خطر ابتلا به سرطان سینه را تا ۵۰٪ کاهش دهد، در صورتی که به مدت دو سال در زندگی شیر داده باشد. مطالعات دیگر نشان داده‌اند که احتمال ابتلا به سرطان تخمدان کم‌تر می‌شود در صورتی که زنان یک سال در زندگی‌شان شیر داده باشند. این مزایا در تمام طول عمر دوام دارد و در نتیجه تغذیه‌ی نوزاد با شیر مادر نوعی بیمه‌ی سلامتی طبیعی برای زنان است.
۴. خطر ابتلا به فشار خون بالا، بیماری‌های قلبی و عروقی و دیابت را کاهش می‌دهد
تحقیقات گسترده ثابت کرده‌است که وقتی به نوزادتان شیر می‌دهید، احتمال ابتلا به فشار خون بالا (فشار خون بالا)، بیماری‌های قلبی عروقی مانند حمله‌ی قلبی و دیابت نوع ۲ را کاهش می‌دهید.
۵. احتمال ابتلا به بیماری‌های استخوانی کاهش می‌یابد
با شیر دادن به نوزاد احتمال ابتلا به پوکی استخوان و آرتریت روماتوئید کاهش می‌یابد. زنانی که دست کم ۱۳ ماه از شیر مادر تغذیه می‌کنند، خطر ابتلا به آرتریت روماتوئید را برای باقی عمرشان تا نصف کاهش می‌دهند.

مزایای احساسی و روانی شیر دادن به نوزاد برای مادر
هر زمان که به کودک‌تان شیر می‌دهید، شادی و لذت را تجربه می‌کنید. این مورد هم نوعی مزیت عاطفی و روانی است که یک مادر با شیر دادن به نوزاد ش دریافت می‌کند.
۶. احساس شادی و رضایت در زنان ایجاد می‌کند
تحریک پستان توسط یک نوزاد اکسی‌توسین را در بدن زن آزاد می‌کند، و به این ترتیب به مادر کمک می‌کند تا آرامش بیابد و احساس خوشحالی کند. اکسی‌توسین در عین حال باعث می‌شود احساس دلبستگی و عشق بین مادر و نوزاد افزایش بیابد. هورمون دیگر پرولاکتین است که باعث تولید شیر در سینه و جریان آن از نوک پستان می‌شود. پرولاکتین اجازه می‌دهد تا مادر در طی شیر دادن به نوزاد آرام و متمرکز باشد.
۷. پیوند قوی بین مادر و کودک ایجاد می‌کند
تماس پوست با پوست بین مادر و نوزاد به نوزاد کمک می‌کند تا احساس امنیت داشته باشد و به مادر کمک می‌کند تا حس مادر بودن را تجربه کند. کارشناسان معتقدند که توسعه‌ی این احساس در اوایل زندگی کودک سبب می‌شود که مادر هنگامی که کودک‌اش بزرگ می‌شود و به سمت دوران نوجوانی گام برمی‌دارد، روابط قوی‌تری با او داشته باشد.
۸. مادر مقاومت بیش‌تری در برابر استرس خواهد داشت
مادرانی که خودشان به نوزاد شیر می‌دهند مقاومت بیش‌تری نسبت به استرس دارند. یک مطالعه نشان داده‌است که سطح پایین هورمون‌های استرس در خون مادران شیرده پایین‌تر است. در این مطالعه معلوم شد که استرس به ذهن محدود نیست، بلکه بدن نیز در این رابطه تاثیر می‌پذیرد، به این ترتیب که سطح پایین شاخص‌های استرس در عضلات نیز یافت شد.
۹. خطر افسردگی پس از زایمان کاهش می‌یابد
احتمال بروز افسردگی پس از زایمان در مادرانی که پس از به دنیا آمدن کودک، خودشان به او شیر می‌دهند، پایین‌تر است. این تاثیر می‌تواند به علت آزاد شدن مکرر هورمون‌های احساس خوب مانند اکسی‌توسین باشد. در عین حال کیفیت سلامت روان در مادرانی که با شیر خود کودک‌شان را تغذیه می‌کنند، نسبت به مادرانی که از همان ابتدا به فرزندشان شیر خشک می‌دهند، بالاتر است.
۱۰. به زنان و مردان کمک می‌کند که والدین بهتری باشند
آکادمی پزشکی اطفال آمریکا (AAP) می‌گوید پدرها می‌توانند نقش مهمی در فراهم کردن یک محیط راحت برای مادر در هنگام شیر دادن به نوزاد ، داشته باشند. زمانی که زنان در روند شیر دادن به کودک‌شان مورد تشویق و حمایت شریک زندگی‌شان قرار دارند، احتمال این‌که دوران بیش‌تری به فرزندشان شیر بدهند، بالاتر است. شیر دادن به نوزاد به مدت طولانی‌تر، برای سلامتی نوزاد بهتر است.

مزایای مالی، اقتصادی و محیطی شیر دادن به نوزاد
تغذیه‌ی کودک با شیر خودتان، به شما اجازه می‌دهد تا هر ماه را با هزینه‌های کم‌تری به پایان برسانید. برخی از مزایای اقتصادی و محیطی هم در این رابطه وجود دارد.
۱۱. تغذیه با شیر مادر برای کیف پول‌تان خوب است
شیر خشک، گران است. علاوه بر این، درحین این‌که نوزاد رشد می‌کند، نیازهای تغذیه‌ای او تغییر می‌یابد و در این شرایط لازم است که شیر خشک کامل‌تر و گران‌تری خریداری شود. تغذیه با شیر مادر رایگان است و در هر زمان و مکانی در دسترس است. هنگامی که کودک‌تان را مستقیما از سینه‌ی خودتان تغذیه می‌کنید، می‌توانید در خرید تجهیزات و بطری‌های نگهداری شیر صرفه‌جویی کنید. همچنین در هنگام مسافرت نیز بار اضافی نخواهید داشت.
۱۲. برای اقتصاد خوب است
یک مطالعه نشان داد که اگر مادران شش ماه اول زندگی‌شان نوزاد را با شیر خود تغذیه کنند، حدود ۳.۶میلیارد دلار می‌تواند از طریق مادران صرفه‌جویی شود. چنین پس‌اندازهای عظیمی در جاهای بهتری هزینه خواهند شد. به عنوان مثال، والدین می‌توانند پول پس‌انداز شده را بعدا برای واکسیناسیون و آموزش بهتر نوزادشان صرف کنند. کارشناسان می‌گویند که بهبود اوضاع سلامتی کودک از طریق تغذیه با شیر مادر می‌تواند در حدود ۱۴ میلیارد دلار از هزینه‌های مراقبت‌های بهداشتی کودکان را کاهش بدهد.
۱۳. ضایعات زیست محیطی کم‌تر خواهد بود
تغذیه با شیر مادر باعث جمع شدن قوطی‌های شیر خشک و پیمانه‌های اندازه‌گیری نمی‌شود، چیزهایی که در واقع ضایعات جانبی استفاده از شیر خشک هستند. تولید زباله کم‌تر به نفع طبیعت است.
بدون شک، شیر مادر دارای مزایای زیادی برای مادر و نوزاد است. اما اکثر مادران درباره‌ی طول دوران بهینه برای تغذیه با شیر مادر برای به دست آوردن مزایای مطلوب اطلاعی ندارند.

مدت زمان تغذیه با شیر مادر
هیچ مدت ثابت و مشخصی برای تغذیه‌ی نوزاد با شیر مادر وجود ندارد. در هنگام بررسی مدت زمانی که می‌خواهید کودک‌تان را تغذیه کنید، به نکات زیر توجه داشته باشید:
۱. شش ماه تغذیه‌ی نوزاد فقط با شیر مادر
متخصصان اطفال و پزشکان در سرتاسر جهان شیردهی انحصاری به نوزاد را به مدت شش ماه و سپس تغذیه با شیر مادر را همراه با غذاهای جامد تا ۱۲ ماهگی، توصیه می‌کنند.
۲. بعد از ۱۲ ماهگی هم ادامه دهید
AAP شیر دادن به نوزاد را بعد از تولد یک سالگی توصیه می‌کند و مادران را به انجام این کار تشویق می‌کند. کودک نوپا ممکن است بیش‌تر مواد مغذی لازم را از غذای جامد دریافت کند، اما هنوز از مزایای شیر مادر که حاوی مواد منحصر به فردی مانند آنتی‌بادی است، استفاده می‌کند.
۳. کودک می‌تواند تا دو سالگی و کمی بعد از آن هم شیر مادر بخورد
سازمان جهانی بهداشت (WHO) دادن شیر مادر را به کودک تا دو سالگی و حتی فراتر از آن، توصیه می‌کند در صورتی که هم مادر و هم کودک نو پا تمایل به انجام این کار داشته باشند.. WHO اعلام کرد که شیر مادر یک غذای طبیعی است. حتی وقتی کودک یک سال و نیمه است، شیر مادر قادر به تامین یک سوم نیازهای تغذیه‌ای او است.
چنان‌چه از توصیه‌های این سازمان ‌ای معتبر مشهود است، هیچ زمان ثابت و مشخصی برای شیر دادن نوزاد وجود ندارد. مادران بیش از ۲ سال شیردهی را ادامه می‌دهند، حتی تا زمانی که کودک نوپا سه ساله می‌شود. این زمان پایان دوران نوپا بودن کودک است و به عنوان یک قاعده‌ی ساده و کلی، کودک اکنون ب+ه اندازه‌ی کافی بزرگ شده‌است تا تمام نیازهای تغذیه‌ای خود را فقط از غذای جامد دریافت کند. در حالی که تغذیه با شیر مادر برای نوزاد و کودک نوپا مناسب است، ممکن است برخی مادران به این فکر باشند که آیا شیر دادن به نوزاد، ضرری هم دارد؟

اختلالاتی که سبب می‌شوند، کودک با شیر مادر تغذیه نشود
تغذیه با شیر مادر ممکن است در شرایط و اختلالات زیر گزینه‌ی مناسبی نباشد:
۱. گالاکتوزمی
گالاکتزومی یک اختلال ارثی نادر است که در اثر آن سیستم گوارشی کودک قادر به هضم قندی به نام گالاکتوز که در شیر تمام پستانداران از جمله انسان موجود است، نباشد. این نوزادان اصلا نمی‌توانند از شیر مادر تغذیه کنند. شیر خشک بدون شیر مانند شیر خشک‌هایی که با سویا تهیه شده‌اند تنها جایگزین برای این نوزادان هستند.
۲.HIV
از مدت‌ها قبل ثابت شده‌است که مادر مبتلا به HIV می‌تواند ویروس را از طریق شیر خود به نوزاد سالم‌اش منتقل کند. در حقیقت، حدود ۳۰٪ نوزادان متولد شده از مادران مبتلا به HIV مثبت احتمالا در طول زایمان یا شیردهی به این ویروس مبتلا می‌شوند. داروهای موجود برای مادران باردار مبتلا به HIV می‌توانند به کاهش احتمال ابتلا به کم‌تر از ۱٪ کمک کنند. عدم تغذیه‌ی نوزاد با شیر مادر تنها و موفقیت‌آمیزترین اقدام برای کاهش شانس ابتلای کودک به HIV از مادر HIV مثبت است.
۳. سرطان
به زنانی که تحت شیمی درمانی (برای درمان سرطان) هستند، توصیه می‌شود که به کودک‌شان شیر ندهند زیرا داروها ممکن است از طریق شیر به کودک منتقل شود. زنانی که سابقه ابتلا به سرطان سینه و سایر موارد را داشته‌اند، اما درمان شده‌اند بدون هیچ گونه وقفه ممکن است به فرزندشان شیر بدهند.
۴. سل و هپاتیت
کسانی که مبتلا به سل و هپاتیت B و C هستند، باید شیردهی را متوقف کنند. برای هپاتیت B و C، یک نوزاد باید واکسن بزند که حتی برای نوزادان تازه به دنیا آمده هم امکان‌پذیر است. پس از انجام این واکیناسیون، کودک می‌تواند با شیر مادر تغذیه شود. مادرانی که به سل مبتلا می‌شوند باید دست کم دو هفته درمان را کامل کنند و قبل از شروع دوباره‌ی تغذیه‌ی کودک‌شان با شیر مادر، تاییدیه‌ی پزشک را دریافت کنند.
در مواردی که کودک ابدا نمی‌تواند شیر مادر مصرف کند، شیر خشک، تنها گزینه است. متخصص اطفال می‌تواند یک شیر خشک را که برای نیازهای تغذیه‌ای کودک شما مناسب است توصیه کند.
تغذیه با شیر مادر همیشه مفید است حتی زمانی که کودک واکسینه شده‌است. شیر مادر به دلیل آنتی‌بادی‌هایی که دارد سیستم ایمنی کودک را به خوبی تقویت می‌کند. تغذیه‌ی کودک با شیر مادر بدون خطر است و در حین این‌که کودک‌تان به خوبی تغذیه می‌شود،‌ خودتان هم فوایدی دریافت می‌کنید. هنگامی که پای غذا خوردن کودک‌تان به میان می‌آید، شیر مادر قطعا بهترین است تا حدی که حتی نیازی نیست دو بار به آن فکر کنید!

منبع: بازده