بسیاری از ما فقط زمانی به نوشیدن آب فکر می‌کنیم که احساس تشنگی شدید داشته باشیم. اما پزشکان تأکید می‌کنند تشنگی همیشه نشانه قابل اعتمادی نیست. چون بدن ممکن است مدت‌ها در وضعیت کم‌آبی قرار داشته باشد، بدون آن‌که فرد متوجه شود. این موضوع در مورد کودکان اهمیت بیشتری دارد؛ گروهی که اغلب به دلیل سن کم، احساس تشنگی را نادیده می‌گیرند یا ترجیح می‌دهند به جای آب، نوشیدنی‌های شیرین بخورند.

کم‌آبی در کودکان شایع‌تر از تصور ما است

به گزارش همشهری آنلاین، آب حدود ۶۰ درصد وزن بدن انسان را تشکیل می‌دهد و تقریباً در تمام عملکردهای حیاتی نقش دارد؛ از تنظیم دمای بدن گرفته تا انتقال مواد مغذی، دفع سموم، عملکرد مغز و عضلات. وقتی بدن دچار کم‌آبی می‌شود، این سیستم‌ها به‌تدریج دچار اختلال می‌شوند.

در بزرگسالان کم‌آبی می‌تواند باعث سردرد، خستگی، ضعف عمومی، سرگیجه، کاهش تمرکز، یبوست، خشکی پوست، افت فشار خون و افزایش خطر سنگ کلیه شود. در موارد شدیدتر نیز کم‌آبی مزمن می‌تواند عملکرد قلب و کلیه‌ها را تحت تأثیر قرار دهد و باعث نارسایی کلیه‌ها شود و کار فرد را به دیالیز بکشاند.

اما کودکان از نظر فیزیولوژیک آسیب‌پذیرتر از بزرگسالان هستند. بدن کودک نسبت به وزنش آب بیشتری مصرف می‌کند، متابولیسم بالاتری دارد و سریع‌تر دچار عدم تعادل مایعات می‌شود. از سوی دیگر، بسیاری از کودکان اصلاً عادت به نوشیدن آب ندارند و در برابر آن مقاومت می‌کنند. از خیلی از والدین می‌شنویم که می‌گویند کودک‌شان در طول روز حتی یک لیوان آب هم نمی‌خورد و تنها مایعات دریافتی‌شان شیر، میوه، آبمیوه یا نوشابه است.

دکتر شهروز محمدی، متخصص کودکان در این باره به همشهری‌آنلاین می‌گوید: «کم‌آبی در کودکان خیلی بیشتر از آنچه تصور می‌شود شایع است. کودک ممکن است ظاهراً سالم باشد، اما در واقع بدنش در وضعیت کم‌آبی خفیف یا مزمن قرار داشته باشد. این وضعیت می‌تواند روی تمرکز، یادگیری، خلق‌وخو و حتی رشد جسمی کودک تأثیر بگذارد.»

کم‌آبی در کودکان علائم متعددی دارد؛ از بی‌حالی و خواب‌آلودگی گرفته تا سردردهای مکرر، یبوست، خشکی دهان، کاهش اشتها و حتی تحریک‌پذیری و عصبانیت، لجبازی و حتی پرخاشگری.

محمدی می‌گوید: «کودکانی که آب کافی نمی‌نوشند، تمرکز کمتری در کلاس درس دارند و سریع‌تر خسته می‌شوند. در خانه هم مدام بدلخلاقی و پرخاشگری می‌کنند یا حرف گوش نمی‌دهند، لجبازی می‌کنند. خیلی از والدین فکر می‌کنند بی‌حوصلگی، بدخلقی یا پرخاشگری کودک به مسائل رفتاری مربوط است. در حالی که گاهی فقط به این دلیل است که بدن کودک کم‌آب است. به همین سادگی.»

یکی دیگر از خطرات مهم کم‌آبی در کودکان، افزایش احتمال یبوست و عفونت‌های ادراری است. کمبود آب باعث می‌شود مدفوع سفت شود و دفع آن سخت‌تر صورت بگیرد. همچنین غلظت ادرار بالا می‌رود و محیط مناسبی برای رشد باکتری‌ها ایجاد می‌شود. این را محمدی، متخصص کودکان می‌گوید و اضافه می‌کند: «کم‌آبی ادامه‌دار در بلندمدت هم می‌تواند حتی زمینه‌ساز مشکلات کلیوی شود.»

این متخصص کودکان تاکید می‌کند که «کودکان معمولاً احساس تشنگی را نادیده می‌گیرند. به‌خصوص زمانی که در حال بازی، تماشای تلویزیون یا استفاده از موبایل و تبلت هستند. برخلاف بزرگسالان، آنها کمتر به سیگنال‌های بدن توجه می‌کنند و ممکن است ساعت‌ها بدون نوشیدن یک جرعه آب به بازی و فعالیت ادامه دهند. بنابراین والدین نباید منتظر بمانند تا کودک بگوید تشنه‌ام. اگر سنش زیر ۵ سال است، باید خودشان لیوان آب را پر کنند و دست کودک بدهند تا بخورد و اگر کودک بزرگ‌تر است، باید مدام به او یادآوری کنند که آب بخورد. درواقع نوشیدن آب باید به یک عادت روزانه تبدیل شود. درست مثل مسواک زدن. بهتر است همیشه بطری آب در دسترس کودک باشد و خود والدین هم الگوی مصرف آب باشند.»

البته کارشناسان توصیه می‌کنند مصرف میوه‌ها و سبزیجات آبدار مانند هندوانه، پرتقال، خیار و گوجه‌فرنگی نیز می‌تواند به تأمین آب بدن کودک کمک کند. اما در کنار نوشیدن آب. در مقابل، نوشیدنی‌های شیرین، نوشابه و آبمیوه‌های صنعتی نه ‌تنها جایگزین مناسبی برای آب نیستند، بلکه به دلیل قند بالا می‌توانند احساس تشنگی را در کودک بیشتر کنند.

کم‌آبی گاهی با بدخلقی کودک اشتباه گرفته می‌شود

کم‌آبی بدن، مشکلی ظاهرا پیش‌پاافتاده اما جدی است؛ مشکلی که اغلب بی‌صدا پیش می‌رود و نشانه‌هایش با خستگی، بی‌حوصلگی و حتی بداخلاقی کودک اشتباه گرفته می‌شود. نکته مهم دیگر این است که توجه به مقدار مصرف آب، ایجاد عادت نوشیدن آب و آگاه بودن از علائم کم‌آبی می‌تواند نقش مهمی در سلامت جسمی و ذهنی کودکان‌مان داشته باشد.

در همین باره:

چرا برخی زنان و دختران بالغ در روزهایی از ماه، عصبی می شوند؟ راهکار چیست؟ اعضای خانواده چه باید کنند؟

طلای کاریزما، 24 ساعته در دسترسه

سرمایه‌گذاری